Mandibulair repositieapparaat (MRA)
Bij patiënten met slaapapneu en patiënten die snurken kan een behandeling met een mandibulair repositieapparaat (MRA) geadviseerd worden.
Binnenkort naar het UZA?
Heb je binnenkort een afspraak bij het UZA of kom je iemand bezoeken? Beantwoord enkele vragen en krijg handige tips voor je UZA-bezoek, van thuisvoorbereiding tot navigatie in het ziekenhuis.
Maak een afspraak
Neus-, keel- en oorziekten
Wat is een mandibulair repositieapparaat (MRA)?
Een mandibulair repositieapparaat (MRA) is een mondbeugel of tandprothese die tijdens de slaap wordt gedragen. Het apparaat brengt de onderkaak in beperkte en gecontroleerde mate naar voren. Hierdoor ontstaat een grotere en stabielere bovenste luchtweg, waardoor snurken vermindert of verdwijnt. Het aantal ademstilstanden en/of ademvertragingen bij obstructieve slaapapneu (OSA) neemt ook af.
Het gebruik van een MRA kan ook bijdragen tot een vermindering van klachten van slaperigheid overdag.
Binnen het UZA wordt gewerkt met zorgvuldig geselecteerde types MRA die:
- een beperkt volume hebben
- de onderkaak zo comfortabel mogelijk naar voren brengen
- toelaten dat de patiënt zelf, op eenvoudige wijze en volgens duidelijke instructies, kleine aanpassingen kan uitvoeren.
Bij goed onderhoud en een goede mondhygiëne heeft een MRA een gemiddelde levensduur van ongeveer vijf jaar.
Wie komt in aanmerking voor een MRA?
Een MRA kan overwogen worden bij:
- patiënten die snurken
- patiënten met een lichte vorm van obstructieve slaapapneu
- patiënten met een matige tot ernstige vorm van obstructieve slaapapneu waarbij een CPAP behandeling niet lukt, onvoldoende wordt verdragen of niet gewenst is.
Op basis van een slaaponderzoek (polysomnografie) beoordeelt de behandelende arts (meestal de longarts) of een MRA mogelijk aangewezen is. Nadien bevestigt de neus, keel en oorarts (NKO) deze indicatie na bijkomende onderzoeken.
De tandarts of kaakchirurg gaat vervolgens na of de toestand van het gebit, het tandvlees en de kaakgewrichten een behandeling met een MRA toelaat. De verschillende mogelijkheden worden steeds met de patiënt besproken.
Belangrijk: terugbetaling en kosten
- Bij een lichte vorm van slaapapneu (OAHI < 15/u) is er geen tussenkomst van het ziekenfonds.
- Bij een matige tot ernstige vorm van slaapapneu (OAHI ≥ 15/u) verloopt de behandeling via een conventie. Het ziekenfonds komt dan onder strikte voorwaarden tussen, met uitzondering van een beperkt remgeld (nl. €0,50 gedurende zes maanden) en bepaalde niet terugbetaalde kosten (€111,96 voor een hulpmiddel van het therapeutisch traject).
Het naleven van de voorgeschreven gebruiksduur (gemiddeld minstens 4 uur per nacht) en van de geplande controles is essentieel om het recht op tussenkomst te behouden.
Goed op weten: Je dient een aantal voorwaarden strikt na te leven, zo niet vervalt je recht op tussenkomst en kan het ziekenhuis de kosten van de behandeling op jou verhalen:
Voorwaarden
- Je dient je MRA-prothese gemiddeld minstens 4u per nacht te gebruiken. Dit zal bevraagd worden tijdens de controle-afspraken met behulp van een vragenlijst en/of via een elektronische chip die op je MRA-prothese kan worden geplaatst.
- Je dient op welbepaalde tijdstippen op controle te komen bij de tandarts die de MRA-prothese heeft geplaatst en bij de voorschrijvende arts. Deze controles worden je tijdig meegedeeld.
Er geldt een garantietermijn van 5 jaar die herstelling van de MRA-prothese als gevolg van materiaalkundig falen dekt.
Herstellen van de MRA-beugel als gevolg van krom trekken door verkeerde reiniging of beschadiging door huisdieren en foutief gebruik, valt niet onder garantie. Evenmin als aanpassingen van de MRA-prothese als gevolg van wijzigingen in het gebit (grote vulling/kroon/ brug). Voor dergelijke herstellingen zal steeds een herstelkost worden aangerekend, die je door de tandarts, voorafgaandelijk aan de uitvoering van de aanpassing, wordt meegedeeld.
Behandeling / Verloop
- 1
Screening MRA-kliniek
Wanneer blijkt dat je mogelijk in aanmerking komt voor een behandeling met een MRA, word je uitgenodigd op consultatie in de MRA-kliniek voor een algemene tandheelkundige screening.
Tijdens deze consultatie wordt nagegaan of je tanden, tandvlees en kaakgewrichten in voldoende goede conditie zijn om een MRA te kunnen dragen.Praktisch
- Meld je aan op de afdeling MRA kliniek (route 125).
- Je hoeft niet nuchter te zijn en je mag je gebruikelijke medicatie blijven innemen.
- Breng indien mogelijk het volgende mee:
- verwijsbrief van de diagnosticerende arts
- overzicht van je medicatie
- eventuele verzekeringsdocumenten
- beschikbare radiologische opnamen.
- Je dient te beschikken over een recent slaaponderzoek. Indien nodig word je hiervoor eerst verwezen naar de NKO-arts en het slaapcentrum.
Draag je een uitneembare prothese in zowel boven als onderkaak zonder steun op implantaten én zonder steun van nog aanwezige tanden? Dan is een verdere afspraak niet zinvol wegens onvoldoende verankering.
Tandheelkundig onderzoek: klinisch en radiologisch
De tandarts bevraagt je medische en tandheelkundige voorgeschiedenis en voert een klinisch onderzoek van de mond uit. Vervolgens wordt een radiologische overzichtsopname gemaakt van tanden, kaakbeenderen en kaakgewrichten om eventuele afwijkingen op te sporen.
Dit onderzoek neemt ongeveer 30 minuten in beslag. Aansluitend wordt meegedeeld of je tandheelkundig in aanmerking komt voor een MRA. - 2
Bijkomende diagnostische screenings
Indien een MRA tandheelkundig mogelijk lijkt, volgen aanvullende onderzoeken om te bepalen of een behandeling zinvol en doeltreffend is.
Aansluitend kan een slaapendoscopie plaatsvinden om het klinisch effect van de simulatiebeet verder te evalueren.
Op basis van deze onderzoeken beslist een multidisciplinair team of een behandeling met een MRA wordt opgestart. - 3
Fabricage en plaatsing van het MRA
Na een positief besluit maakt de tandarts afdrukken (of digitale scans) van de tandenbogen en wordt de positie van de onderkaak bepaald. Het MRA wordt vervolgens vervaardigd in een gespecialiseerd tandtechnisch laboratorium.
Bij de plaatsing krijg je uitgebreide uitleg over:
- het dragen en reinigen van het MRA
- het onderhoud en de mondhygiëne
- het zelf aanpassen van de onderkaakpositie in kleine stappen, indien nodig.
Tijdens de eerste dagen tot weken treedt vaak een gewenningsfase op, met mogelijk verhoogde speekselproductie, lichte gevoeligheid van tanden, kauwspieren of kaakgewrichten en tijdelijke veranderingen in de beet. Deze klachten zijn meestal van voorbijgaande aard en kunnen met eenvoudige oefeningen worden verminderd.
Mogelijk is er tijdens deze fase nog niet direct een duidelijk effect, en, als er al effect merkbaar is, is dit nog niet optimaal. Dan start men zelf met de aanpassing van de MRA om in kleine stapjes de onderkaak meer en meer naar voor te brengen, tot er een duidelijker effect merkbaar is. Dit mag niet met pijn en groot ongemak samengaan. Dit alles word je duidelijk uitgelegd en geoefend bij de plaatsing van het MRA.
Belangrijk is een regelmatig onderhoud van het MRA, wat je eveneens wordt uitgelegd. - 4
Opvolging
Een maand na plaatsing volgt een telefonisch consult als eerste controle en ter ondersteuning. Indien er problemen zouden zijn, wordt een fysieke controle ingepland.
Ongeveer drie maand na plaatsen van het MRA wordt een controle slaaponderzoek (thuis of in het ziekenhuis) gepland bij patiënten die effectief slaapapneu hebben. De bespreking hiervan volgt enkele weken later.Daarna volgt een jaarlijkse controle, wat verplicht is binnen de conventie.
- 5
Mogelijke neveneffecten
Op korte termijn kunnen lichte en tijdelijke klachten optreden zoals gevoeligheid van tanden, kaakgewrichten of kauwspieren. Op lange termijn kan bij een beperkte groep patiënten een verandering in de tandenstand ontstaan. Deze wordt opgevolgd tijdens de controles.
Bij goede mondhygiëne en correct onderhoud veroorzaakt het gebruik van een MRA geen schade aan het eigen gebit. - 6
Aanvullend hulpmiddel: morning repositioner
Na het dragen van het MRA kan een extra hulpmiddel, de morning repositioner, gebruikt worden om ’s ochtends sneller de correcte beet terug te vinden. Dit bijtplaatje wordt op maat vervaardigd en kan samen met het MRA besteld worden. De kost hiervan wordt niet terugbetaald.
Reiniging
Dagelijkse reiniging (elke ochtend)
Belangrijk
Gebruik uitsluitend de producten die door de dienst werden aanbevolen bij het ontvangen van je MRA. Andere producten kunnen het toestel beschadigen.Met reinigingsschuim of reinigingspoeder
- Neem het MRA uit je mond en spoel het af onder de kraan.
- Breng reinigingsschuim/poeder aan aan de binnenzijde van het toestel.
- Laat het schuim/poeder ongeveer 10 minuten inwerken.
- Borstel het toestel daarna voorzichtig met een zachte borstel.
- Spoel goed af met water.
- Laat het toestel drogen en bewaar het in een open bewaardoosje.
Goed om te weten
- Reinigingschuim kan lekken in het vliegtuig. Je kan ook reinigingspoeder of een neutrale handzeep als alternatief reinigingsmiddel gebruiken.
- Gebruik geen tandpasta, omdat de schurende bestanddelen het MRA kunnen beschadigen.
Wekelijkse extra reiniging (minstens 1 keer per week)
Belangrijk
Gebruik uitsluitend de producten die door de dienst werden aanbevolen bij het ontvangen van je MRA. Andere producten kunnen het toestel beschadigen.Met reinigingstabletten
- Reinig het MRA eerst zoals hierbven beschreven.
- Los één reinigingstablet op in lauw water.
- Dompel het toestel ongeveer 10 minuten onder in het water.
- Spoel goed af met water.
- Laat het toestel drogen en bewaar het in een open bewaardoosje.
Goed om te weten
- Gebruik geen gewone reinigingstabletten voor gebitprotheses. Die kunnen de zachtere binnenzijde van je MRA mogelijks beschadigen.
Instructiefilmpjes
Instructiefilmpje MRA Flex
Instructiefilmpjes MRA Avant
Instructiefilmpjes MRA Prosomnus
Instructiefilmpjes MRA Prosomnus - elastische retentie
Oefeningen kaakgewricht
