UZA werkt mee aan nieuwe generatie cochleaire implantaten
In België hebben naar schatting bijna 36.000 kinderen en volwassenen (ongeveer 0,3% van de bevolking) ernstig gehoorverlies. Dit heeft een grote invloed op hun leven. Voor patiënten met ernstig gehoorverlies kan een cochleair implantaat (CI) een oplossing bieden. Als CI-expertisecentrum werkte de dienst Neus-, keel- en oorziekten van het UZA mee aan een studie naar een volledig implanteerbaar cochleair implantaat, of TICI. Die wordt volledig onderhuids ingeplant en maakt het voor het eerst mogelijk om continu te horen. Het UZA is het eerste centrum in Vlaanderen dat het nieuwe toestel implanteerde.
Ernstig gehoorverlies heeft een grote invloed op iemands leven: het beïnvloedt communicatie, onderwijs- en arbeidskansen, sociale participatie, mentaal welzijn en zelfstandigheid. Luisteren naar geluiden of spraak vraagt meer inspanning of lukt niet meer, ook al dragen mensen een hoortoestel. Patiënten ervaren vaker vermoeidheidklachten of vermijden sociale situaties. Dit heeft een grote impact op hun levenskwaliteit.
Voor patiënten met ernstig gehoorverlies of doofheid kan een CI een oplossing bieden: een elektronisch hoorapparaat dat de gehoorzenuw rechtstreeks stimuleert en het gehoor gedeeltelijk herstelt. "Al meer dan 30 jaar begeleidt ons CI-team patiënten doorheen het volledige traject: van de diagnose en keuze voor een hooroplossing tot de implantatie, afstelling, gehoorrevalidatie en langdurige opvolging”, vertelt prof. dr. Vincent Van Rompaey, adjunct diensthoofd NKO. Wekelijks krijgen een 4-tal patiënten een cochleair implantaat in het UZA.
“Onze rol stopt niet bij het aanbieden van de best beschikbare zorg vandaag”, vervolgt Van Rompaey. “Als academisch centrum zetten we ook in op wetenschappelijk onderzoek en werken we graag mee aan technologische innovaties die de levenskwaliteit en het comfort van patiënten kunnen verbeteren.”
Volledig onder de huid
Onlangs werkte het UZA - samen met vijf andere centra wereldwijd - mee aan een klinische studie voor een nieuwe generatie CI: TICI, kort voor totaal implanteerbaar cochleair implantaat. Bij een TICI zitten alle onderdelen in één apparaat, dat volledig onder de huid wordt geplaatst. Ook de geluidsprocessor is dus niet meer zichtbaar.
Prof. dr. Griet Mertens, audioloog en coördinator van het CI-onderzoeksprogramma: “In ons ziekenhuis kregen vijf patiënten met aan beide zijden ernstig tot zeer ernstig gehoorverlies een TICI. We volgen hen al twee jaar lang intensief op. De resultaten tonen dat het toestel veilig is en vergelijkbare hoorprestaties levert als een traditioneel CI.”
“Het grootste voordeel voor patiënten is dat ze er continu mee kunnen horen, ook tijdens het slapen, sporten of onder de douche. Dat heeft een groot effect op hun levenskwaliteit. Daarnaast vragen patiënten al langer naar een zo discreet mogelijk toestel. Het sociaal stigma rond gehoorverlies blijft bestaan." Al heeft de onzichtbaarheid ook een keerzijde: “Een patiënt gaf aan dat mensen er minder rekening mee houden, terwijl horen met een TICI nog altijd meer inspanning vraagt.”
Daarnaast rapporteren patiënten ook meer comfort en een groter gebruiksgemak. Een TICI bestaat uit minder componenten en heeft daardoor ook minder onderhoud nodig. Prof. Marc Lammers, NKO-arts: “Bij een TICI wordt ook de microfoon ingeplant, waardoor de ingreep iets langer duurt. Verder verloopt de operatie gelijkaardig als voor een gewoon CI.”
Opnieuw leren horen
Na de ingreep volgt een intensieve revalidatie en gehoortraining. “Patiënten moeten vaak letterlijk opnieuw leren horen”, vertelt audioloog en directeur van het Revalidatiecentrum voor Communicatiestoornissen Anouk Hofkens, die hen begeleidt met een team audiologen en logopedisten. “Gehoorrevalidatie na een CI is belangrijk omdat de hersenen na de implantatie moeten leren om de nieuwe elektrische signalen van het implantaat te interpreteren als betekenisvolle geluiden.” De duur en de intensiteit van de revalidatie verschilt van persoon tot persoon. "Gemiddeld volgen patiënten één keer per week gehoortraining. Daarnaast gaan ze ook dagelijks thuis aan de slag."
Bij een TICI wordt de geluidsprocessor en het microfoontje dat geluiden oppikt onderhuids ingeplant. Patiënten horen daardoor ook eigen lichaamsgeluiden, zoals hun hartritme en ademhaling. “Ook dat vraagt gewenning. Meestal nemen patiënten die geluiden er graag bij, omdat opnieuw horen zoveel betekent voor hen.”
Vervolgstudies en digitaal zorgpad
Na deze studie volgen nieuwe studies, waaraan het UZA ook deelneemt. De eerste patiënten worden daarbij op langere termijn opgevolgd. Ook nieuwe patiënten komen in aanmerking voor een TICI. Buiten studieverband is er nog geen terugbetaling voorzien. Voor een gewoon CI bestaat die terugbetaling wel. Sinds de uitbreiding van de terugbetaling in 2024 (voor kinderen en jongeren tot 18 jaar, ook bij eenzijdige doofheid) en in 2026 (voor volwassen met eenzijdige doofheid en asymmetrisch gehoorverlies), krijgt het UZA opvallend meer aanmeldingen.
“Intussen blijven we patiënten verder helpen met de hoogkwalitatieve hoorzorg die vandaag al bestaat”, zegt Mertens. “Van bij de start willen we mensen zo goed mogelijk informeren en begeleiden naar de juiste hooroplossing. Dit najaar lanceren we daarom een digitaal zorgpad voor mensen met gehoorverlies. Een deel van de gehoortraining en afstellen van het geluid kan dan digitaal. Zo hoeven patiënten minder vaak naar het ziekenhuis te komen én verlagen we hopelijk verder de drempel voor mensen met gehoorverlies”, besluit Mertens.
