Ketonen

Ketonen zijn afbraakproducten die in je bloed terechtkomen wanneer je vetten afbreekt en verbrandt i.p.v. glucose. Teveel ketonen in je bloed is gevaarlijk.

Variant Volwassenen/Kinderen

Kinderdiabetes

Wat zijn ketonen?

Glucose is onze belangrijkste energiebron. Als er geen glucose beschikbaar is, gaat ons lichaam op zoek naar andere energiebronnen. Dan gaat het voornamelijk vetten afbreken en verbranden. Bij dit proces komen afbraakproducten in het bloed terecht: die noemen we ketonen. Het proces heet ketoacidose.

Bij vasten (nuchter zijn) kunnen er een klein beetje ketonen zijn, dat is normaal. Maar als er te veel ketonen in jouw bloed aanwezig zijn, word je er ziek van en kan dat gevaarlijk zijn (risico op ketoacidose). Die situatie mag niet te lang duren en je hebt dringend extra insuline nodig.

Oorzaken van ketonenvorming
We vormen ketonen bij een insulinetekort.

Geen of te weinig insuline ingespoten
Slechte opname van insuline
Defect van de insulinepomp
Bij een verstopping van het insulinesetje/reservoir
Bij heel lang vasten/nuchter zijn
Insuline resistentie (de werking van de insuline wordt “tegengewerkt”)
Bij gebruik van cortisone zonder aanpassing van insulinedosis (pil, puffer, crème)
Bij gebruik van sommige medicatie die je ongevoelig maken voor insuline (overleg met het team)
Bij ziekte/ontsteking met of zonder koorts (hogere insulinenood)
Bij veel stress (= hoog niveau van adrenaline, cortisol)
Lichaamsbeweging met een insulinetekort
Onvoldoende therapietrouw
Symptomen van ketonenvorming
Hoofdpijn
Buikpijn
Misselijk
Braken
Snelle ademhaling (aceton geur)
Let wel op: die symptomen kunnen ook andere oorzaken hebben, maar je moet altijd checken of dit door ketonen komt of niet.

Wanneer moet je ketonen meten?

In het begin is het vaak moeilijk een ketoacidose te herkennen. Meestal doen de symptomen denken aan een buikgriep.

Ketonen meten

Bij symptomen zoals misselijkheid, braken, buikpijn, ‘buikgriep’

in combinatie met hoge waarden > 250 mg/dl

= ALTIJD ketonen meten.

Hoe meet je ketonen?

Ketonen meten met urine sticks

Ketonen kan je thuis meten met behulp van urine sticks. Die krijg je in het ziekenhuis mee naar huis.

Neem 1 teststrookje uit de verpakking en sluit die opnieuw.
Vang een beetje urine op in een potje.
Dip de teststrook in het urinestaal tot het strookje verkleurt. Je kan er ook voor kiezen om rechtstreeks op het strookje te plassen.
Schud voorzichtig de overtollige urine van het strookje.
Vergelijk na 10 seconden de kleurcode van het strookje met de code op de verpakking.

Wat doe je wanneer je ketonen meet?

Indien je ketonen + / ++ / +++ meet, is er altijd extra ultrasnelwerkende insuline nodig: Novorapid®, Apidra®, Humalog® of Fiasp®.

Geef de correctie volgens jouw correctieschema + de helft daarvan EXTRA (bijvoorbeeld: 5 E + 2,5 E = 7,5 E)
Opvolging bij ketonen

Controleer jouw bloedsuiker elke 2 uur
Blijf elke 2 uur correctie geven tot je glycemie begint te dalen
Indien na 4 uur nog geen beterschap, telefonisch contact opnemen met onze dienst!
Drink voldoende water
Zolang je ketonen positief zijn: RUSTEN (geen sport).

Neem contact op

Indien er na 4 uur geen beterschap is, ondanks de correcties:

ALTIJD contact opnemen met de educatoren van het kinderdiabetesteam.

Ketonen meten met ketonenmeter

Ketonen kan je thuis ook eenvoudig meten met een ketonenmeter. Die krijg je in het ziekenhuis mee naar huis.

De meter werkt net zoals een meter waarmee je jouw glycemie bepaalt. Plaats de teststrip in het apparaat, breng een bloeddruppel aan op de strip en lees na 5 seconden de waarde af op het toestel. De waarde ligt tussen 0 en 8 mmol/l.

Opvolging bij ketonen

Wanneer je ketonen > 0,5 mmol/l meet, heb je altijd extra insuline nodig (Novorapid®, Apidra®, Humalog® of Fiasp®). Doordat de situatie kan verslechteren, is een snelle opvolging heel belangrijk. Volg onderstaande richtlijnen daarom nauwkeurig op. Bekijk ook zeker de flowchart ‘Ziek en ketonen’. (hyperlink)

< 0,5 mmol/l: weinig ketonen

• Vervang het infusiesetje
• Geef elk uur een correctiebolus met de pomp

0,5 – 1,5 mmol/l: licht gestegen ketonen

•    Vervang het infusiesetje
•    Geef elk uur een correctiebolus met de pomp
•    Probeer indien mogelijk koolhydraten te drinken/eten (zeker bolus geven)
•    Na 2 uur meet je opnieuw jouw glycemie en ketonen en neem je contact op met ons team.

> 1,5 mmol/l: matig gestegen ketonen

•    Vervang het infusiesetje
•    Vraag elk uur een correctiebolus aan de pomp, doe dit voorstel x1,5 + stel tijdelijk basaal in aan 150 % /  50% voor 2 uur.
•    Probeer indien mogelijk koolhydraten te drinken/eten (de bolus daarvoor doe je 1,5).
•    Na 2 uur meet je opnieuw jouw glycemie en ketonen en neem je contact op met ons team om verdere stappen te bespreken. Vergeet niet te noteren wat je reeds hebt gedaan.

> 3 mmol/l: sterk gestegen ketonen

!Snelle opvolging is noodzakelijk om een ziekenhuisopname te vermijden!

•    Vervang het infusiesetje
•    Vraag elk uur een correctiebolus aan de pomp, doe dit voorstel x2 + stel tijdelijk basaal in aan 200 % /  100% voor 2 uur.
•    Probeer indien mogelijk koolhydraten te drinken/eten (de bolus daarvoor doe je 1,5).
•    Na 2 uur meet je opnieuw jouw glycemie en ketonen en neem je contact op met ons team om verdere stappen te bespreken. Vergeet niet te noteren wat je reeds hebt gedaan.
•    Wanneer de situatie slechter wordt (braken, suf) neem je zo snel mogelijk opnieuw contact op!

Neem ALTIJD contact op met de educatoren van het kinderdiabetesteam

om verdere stappen te bespreken !

In uitzonderlijke gevallen kan het nodig zijn om insuline toe te dienen met een insulinepen: bijvoorbeeld bij een pompdefect of wanneer er geen verbetering is van de situatie.

Daarvoor neem je ook steeds contact op met ons team. In het ziekenhuis krijg je een stappenplan mee hoe je insuline toedient met een pen. Om die reden is het belangrijk om steeds de pompinstellingen ter beschikking te hebben (bijvoorbeeld een foto van de laatste aanpassingen).

Lage bloedsuikerwaarden en ketonen

Let wel op: soms gaan lage bloedsuikerwaarden ook gepaard met ketonen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren bij een buikgriep (gastro-enteritis).

Dan heeft je lichaam niet de kans om de koolhydraten op te nemen en zal het ook overgaan op vetbranding als energiebron.

Volg daarvoor het stappenplan (flowchart) ziek en hypo mét ketonen.

Klinische studies

Elk jaar nemen er in het UZA heel wat patiënten deel aan klinisch onderzoek via de dienst waar ze behandeld worden. Zij worden door hun arts gevraagd om hieraan eventueel deel te nemen. Soms zijn er echter ook studies waarvoor gezonde vrijwilligers gezocht worden.

Bekijk of er lopende klinische studies zijn

Onze zorgverleners staan voor je klaar

Bij de behandeling van aandoeningen is een multidisciplinair team van zorgverleners essentieel voor het bieden van de best mogelijke zorg. Hieronder vind je een overzicht van de zorgverleners die deel uitmaken van ons team en hun specifieke rol in de behandeling en ondersteuning van onze patiënten.