Anuskanker
In het UZA kan je terecht voor de diagnosestelling en behandeling van anuskanker.
Synoniemen
Wat is anuskanker?
Anuskanker is een kwaadaardige tumor die ontstaat in het anale kanaal, het laatste deel van de darm net vóór de anus. Het gaat om een relatief zeldzame vorm van kanker, al neemt het aantal diagnoses de laatste jaren toe. Anuskanker komt iets vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.
Tumoren die ontstaan in het anale kanaal of in de huid rond de anus worden tegenwoordig meestal samen beschouwd als anuskanker.
Oorzaken en risicofactoren
Bepaalde factoren kunnen het risico op anuskanker verhogen:
- Infectie met het humaan papillomavirus (HPV)
- Roken
- HIV-infectie
- Anale seksuele contacten
- Meerdere seksuele partners
- Vrouwelijk geslacht
Het hebben van één of meer van deze factoren betekent niet dat u zeker anuskanker zult krijgen. Veel mensen met een risicofactor ontwikkelen nooit kanker, terwijl anderen de ziekte krijgen zonder duidelijke risicofactoren.
Symptomen
Anuskanker kan verschillende klachten veroorzaken, zoals:
- Bloedverlies via de anus
- Een voelbaar knobbeltje of zwelling ter hoogte van de anus
- Pijn of ongemak rond de anus
- Jeuk
- Veranderingen in de stoelgang
Sommige mensen hebben in het begin weinig of geen klachten.
Diagnosestelling
Om de diagnose te bevestigen en de uitgebreidheid van de ziekte in kaart te brengen, kunnen verschillende onderzoeken nodig zijn:
- Lichamelijk onderzoek van de anus en het rectum
- Anoscopie (onderzoek van de anus met een klein kijkinstrument)
- Onderzoek van de lymfeklieren
- Beeldvorming, zoals een PET-CT-scan, CT scan of MRI-scan
Bij vrouwen kan bijkomend onderzoek van de baarmoederhals worden aanbevolen, aangezien zowel baarmoederhalskanker als anuskanker vaak verband houden met een HPV-infectie.
- 1
Stadium van anuskanker
Artsen bepalen het stadium van de kanker op basis van:
- De grootte van de tumor
- De eventuele aantasting van lymfeklieren
- De aanwezigheid van uitzaaiingen naar andere organen
Deze informatie helpt om de meest geschikte behandeling te kiezen.
- 2
Vooruitzichten
De vooruitzichten hangen af van het stadium van de ziekte op het moment van diagnose en verschillen van persoon tot persoon.
In het algemeen zijn de vooruitzichten gunstiger wanneer de kanker beperkt blijft tot de anus en minder gunstig wanneer er uitzaaiingen aanwezig zijn. Dankzij de huidige behandelingen kunnen veel patiënten met een gelokaliseerde ziekte genezen worden.
Behandeling
- 1
Hoe wordt anuskanker behandeld?
Lokale behandeling
Bij een beperkte groep patiënten met een kleine tumor kan een operatie volstaan om de kanker volledig te verwijderen.
Chemoradiotherapie
Voor de meeste patiënten met een gelokaliseerde ziekte bestaat de standaardbehandeling uit een combinatie van radiotherapie (bestraling) en chemotherapie. Deze behandeling heeft als doel de tumor te vernietigen en tegelijkertijd de functie van de anus zoveel mogelijk te behouden.
De meest gebruikte geneesmiddelen zijn:
- Mitomycine in combinatie met met 5-fluorouracil (5-FU)
- Capecitabine (een orale variant van 5-FU) kan soms gebruikt worden als alternatief voor 5-FU
- In bepaalde situatiescisplatine als alteranatief voor mitomycine
- 2
Opvolging na de behandeling
Na afloop van de behandeling wordt het effect zorgvuldig opgevolgd.
Een eerste evaluatie gebeurt meestal 8 tot 12 weken na de chemoradiotherapie. Wanneer er geen zichtbare tumor meer aanwezig is, volgen regelmatige controles met:
- Klinisch onderzoek
- Rectaal onderzoek
- Anoscopie
Daarnaast worden gedurende minstens drie jaar jaarlijks beeldvormende onderzoeken uitgevoerd om eventueel hervalziekte tijdig op te sporen.
Soms blijft een anustumor nog enige tijd verder krimpen nadat de behandeling is beëindigd. Daarom wordt vaak gewacht tot ongeveer zes maanden na de behandeling voordat definitief wordt beoordeeld of er nog actieve ziekte aanwezig is.
- 3
Wat als de kanker is uitgezaaid?
Wanneer de ziekte zich heeft verspreid naar andere organen, wordt meestal een behandeling met geneesmiddelen gestart.
De huidige standaardbehandeling bestaat uit:
- Carboplatine
- Paclitaxel
Tegenwoordig wordt deze behandeling vaak gecombineerd met retifanlimab, een vorm van immunotherapie. Onderzoek heeft aangetoond dat deze combinatie de ziekte langer onder controle kan houden dan chemotherapie alleen.
- 4
Wat is immunotherapie?
Immunotherapie stimuleert het eigen afweersysteem om kankercellen beter te herkennen en aan te vallen.
Deze behandelingen zijn niet voor iedere patiënt geschikt. Uw arts zal met u bespreken of immunotherapie in uw situatie een optie is.
Multidisciplinaire aanpak in het UZA
De behandeling van anuskanker gebeurt binnen het UZA door een multidisciplinair team van specialisten, waaronder medisch oncologen, radiotherapeuten, abdominale chirurgen, radiologen, pathologen en gespecialiseerde verpleegkundigen. Samen bespreken zij elke patiënt om tot een persoonlijk behandelplan te komen.
