Cataract
Cataract of staar is een vertroebeling van de ooglens die het waargenomen beeld waziger kan maken.
Synoniemen
Variant Volwassenen/Kinderen
Wat is cataract?
Cataract of staar is een vertroebeling van de ooglens die het scherp zien vermindert. Als de ooglens troebel is treedt er lichtverstrooiing op in je oog. Hierdoor lijken voorwerpen en landschappen waziger en grauwer van kleur.
Oorzaken en risicofactoren
De meest voorkomende oorzaak van cataract zijn leeftijdsgebonden veranderingen van de lens. Cataract ontstaat ook door verworven of aangeboren stofwisselingsstoornissen zoals suikerziekte, na ontsteking of verwonding en na een chemisch of fysisch trauma. Deze oogziekte kan op elke leeftijd voorkomen.
Symptomen
De symptomen verschillen van persoon tot persoon en kan je herkennen aan:
- Wazig zien, eerst van ver, nadien van dichtbij.
- Voorwerpen zijn minder goed afgelijnd.
- Dubbelzien met 1 oog.
- Minder goed details kunnen onderscheiden bij schemerlicht.
- Lichtschuwheid, hoewel er doorgaans meer licht nodig is om te kunnen lezen.
De operatie
Cataract kan met een operatie verholpen worden. De troebele ooglens wordt vervangen door een heldere kunstlens. De operatie in het operatiekwartier mét voorbereiding en nabehandeling duurt ongeveer 30 tot 45 minuten.
Techniek
Met de techniek, zogenaamd phaco-emulsificatie, wordt de lens tot kleine druppels verbrijzeld met ultrasone trillingen. Na het opzuigen van de lens, blijft nog enkel het lenszakje over. Dit zakje zal de nieuwe lens positioneren in het oog.
Er zijn verschillende technieken voor het bevestigen van de lens. De oogarts bepaalt welke techniek het meest geschikt is voor je oog. De kunstlens kan in het kapselzakje geplaatst worden.
Een andere techniek doet het omgekeerde: het kapselzakje wordt in de lens geschoven. Het voordeel hiervan is dat er geen vertroebeling van de achterkant van het lenszakje optreedt na verloop van tijd.
De sterkte van de kunstlens kan uitgerekend worden voor een optimaal zicht van nabij, ver of intermediair. Zo nodig wordt jouw bril gecorrigeerd ongeveer vijf weken na de operatie. Kunstlenzen die het zicht zowel ver als dichtbij verbeteren hebben een aantal voor- en nadelen die je uitvoerig met je oogarts kan bespreken.
Een overmatige kromming van het hoornvlies in één as (regelmatig astigmatisme) kan in het oog gecorrigeerd worden met een ‘torische lens’. Dit zal je oogarts, indien van toepassing, uitvoerig met je bespreken.
Verdoving
Afhankelijk van de ingreep, je algemene gezondheidstoestand en je leeftijd werd gekozen voor een plaatselijke of een korte algemene verdoving.
- Plaatselijke verdoving
Bij plaatselijke verdoving wordt alleen uw oog verdoofd. Dat gebeurt doorgaans met oogdruppels.
- Gebruik van medicatie (bespreek dit ook met je oog-/huisarts):
- Je mag je algemene medicatie innemen volgens het gewone schema.
- Diabetespatiënten nemen hun anti-diabetesmedicatie in.
- Bloedverdunnende medicatie mag doorgaans verder genomen worden.
- Je hoeft niet nuchter te zijn. Een lichte maaltijd voor de ingreep is toegestaan.
- Indien er tijdens de ingreep medicatie moet toegediend worden, krijg je een katheter in de arm of in de hand.
- Patiënten met een hoorapparaat moeten dit inhouden in het oor aan de overzijde van het te opereren oog om communicatie toe te laten.
- Heb je een kunstgebit, dan mag je dat inhouden.
- Gebruik geen make-up.
- Algemene verdoving
- Je wordt volledig verdoofd.
- Je blijft nuchter vanaf middernacht (niets eten, drinken of roken) tenzij de anesthesist je andere richtlijnen geeft.
- Neem je kunstgebit uit vóór vertrek naar het operatiekwartier.
- Draag geen bril, hoorapparaat, pruik, haarspelden of beha.
- Gebruik geen make-up.
- Verwijder vooraf thuis nagellak op vinger- en teennagels.
Op het operatiekwartier krijg je een infuus in je arm waarlangs de anesthesist je medicatie toedient. Na de operatie word je wakker in de ontwaakzaal. Van zodra je algemene toestand het toelaat, word je naar de afdeling gebracht.
Tijdsduur
De operatie in het operatiekwartier mét voorbereiding en nabehandeling duurt ongeveer 30 tot 45 minuten.
Video-opname
Als je oog interessante aspecten vertoont op wetenschappelijk of educatief vlak wordt de operatie op video opgenomen. Op deze video is je aangezicht niet herkenbaar. Je anonimiteit op deze videobeelden wordt volledig verzekerd.
Nazorg
Oogschelp
Je krijgt een oogschelp: een hard, plastic kapje om te beletten dat je in jouw oog wrijft. Dit draag je ’s terwijl je slaapt of rust de eerste week na de ingreep.
Oogdruppels
Je krijgt oogdruppels om het oog optimaal te laten genezen. Ook thuis moet je blijven druppelen tot een viertal weken na de operatie. De druppels krijg je mee naar huis met een bijkomend voorschrift voor als je een reserveflesje nodig hebt.
Lees hieronder ook de richtlijnen voor druppels.
Alarmsymptomen
Meld je aan via de spoeddienst van het UZA indien:
- Je pijn voelt aan het geopereerde oog.
- Je geopereerde oog roder wordt.
- Je zicht merkbaar slechter wordt in plaats van verbetert.
Wat mag je doen na de cataract operatie?
- Je mag het geopereerde oog gebruiken om bijvoorbeeld te lezen of tv te kijken.
- Je bril wordt vijf weken na de operatie aangepast. Je zal tot dan zelf moeten ondervinden wat voor jou het meest comfortabel is: met of zonder bril. Je kan eventueel het glas van jouw bril aan de kant van het geopereerde oog laten verwijderen.
- 1 week na de operatie mag je douchen en je haar wassen met gesloten ogen. Let op dat er geen zeep of water in het geopereerde oog komt.
- Alle dagelijkse activiteiten zijn toegelaten (boodschappen doen, koken, lezen, tv kijken ...).
Wat mag je niet doen tot één week na de cataract operatie?
- In het geopereerde oog wrijven.
- Zware, lichamelijke arbeid verrichten.
- Zware voorwerpen optillen en/of dragen.
- Wanneer je de eerste week na de operatie wil fietsen of autorijden, overleg dan eerst met je oogarts.
Klinische studies
Elk jaar nemen er in het UZA heel wat patiënten deel aan klinisch onderzoek via de dienst waar ze behandeld worden. Zij worden door hun arts gevraagd om hieraan eventueel deel te nemen. Soms zijn er echter ook studies waarvoor gezonde vrijwilligers gezocht worden.
