Gastrostomie bij kinderen
De plaatsing van een gastrostomie is een medische ingreep waarbij een directe verbinding wordt gemaakt tussen de maag en de buikwand. Die opening in de buik wordt stoma genoemd. Een gastrostomie maakt het mogelijk om voeding rechtstreeks in de maag te brengen. De procedure wordt meestal uitgevoerd wanneer een patiënt niet in staat is om normaal te eten, bijvoorbeeld door ziekte of een
letsel.
Synoniemen
Variant Volwassenen/Kinderen
Maak een afspraak
Kindergastro-enterologie
Wat is een gastrostomie?
De plaatsing van een gastrostomie is een medische ingreep waarbij een directe verbinding wordt gemaakt tussen de maag en de buikwand. Die opening in de buik wordt stoma genoemd. Gastrostomie komt van gastrostoma, wat een ander woord
voor maagopening is. Een gastrostomie maakt het mogelijk om voeding rechtstreeks in de maag te brengen. De procedure wordt meestal uitgevoerd wanneer een patiënt niet in staat is om normaal te eten, bijvoorbeeld door ziekte of een letsel.
De meest gebruikte techniek voor het aanleggen van een gastrostomie is de percutane endoscopische gastrostomie (PEG). Daarbij wordt via een endoscoop een naald door de buikwand naar de maag geleid, waarna een sonde wordt ingebracht.
Dit gebeurt onder volledige narcose om ervoor te zorgen dat de patiënt geen pijn ervaart en de procedure zo veilig mogelijk verloopt.
Het proces van de hechting van de maag aan de buikwand, via de PEG-sonde, maakt dat de opening (het gastrostomiekanaal) stevig en permanent is, wat het mogelijk maakt om langdurig voeding toe te dienen via de sonde.
De plaatsing van de PEG-sonde
- 1
De dag voor de plaatsing
De avond voor de ingreep moet het volledige lichaam van de patiënt gewassen worden met antibacteriële wasdoekjes.
- 2
De dag van de plaatsing
Nuchtertijden moeten gerespecteerd worden:
- (Melk)voeding: ten laatste 6u voor de ingreep
- Borstvoeding: ten laatste 3u voor de ingreep
- Heldere vloeistoffen (bijvoorbeeld water, helder appelsap): ten laatste 1u voor de ingreep
‘Levensnoodzakelijke’ medicatie mag wel ingenomen worden op voorschrift van de arts.
De patiënt wordt tijdig wakker gemaakt om het lichaam opnieuw te wassen met chloorhexidine wasdoekjes (dit eventueel nog thuis), Emla te kleven en een operatieschortje aan te doen.
- 3
Postoperatieve zorgen
Wanneer de patiënt terug op de kamer is geïnstalleerd en hij/zij voldoende wakker is, wordt er gestart met toediening van water via de PEG-sonde.
Medicatie kan langs de PEG-sonde toegediend worden wanneer de medicatie goed opgelost is. Het is belangrijk om goed te spoelen voor en na de toediening.
Indien de patiënt het water goed verdraagt, mag er gestart worden met sondevoeding volgens het thuisschema. Enkel de snelheid wordt geleidelijk opgehoogd.
Dagelijkse verzorging van de PEG-sonde
De dagelijkse verzorging van de huid en de stoma zijn van groot belang. De huidbarrière is immers doorbroken zodat de kans op huidinfectie groter is.
Als de PEG-sonde nog maar net is aangelegd, kan het gebied rond de insteekplaats gevoelig zijn. Het buitenste schijfje staat strak tegen de buikhuid aan. In die periode wordt de verbinding gevormd tussen maag-en buikwand. Het uitwendige plaatje
moet dan ook stevig tegen de buikwand blijven zitten en mag daarom niet losgemaakt worden.
De eerste 10 dagen na de plaatsing wordt de huid rond de stoma gereinigd met NACl 0.9% en ontsmet met een ontsmettingsmiddel dat in water is opgelost en dat niet irriterend is voor het slijmvlies of de wonde. Gebruik geen alcoholische oplossing die prikt. De sonde zelf mag niet verschoven worden. Maak enkel errond en eronder proper. Gebruik daarvoor een kompres. Droog de huid onder fixatieplaatje altijd goed. Plaats daarna een splitcompres.
De eerste 10 dagen mag er geen bad of douche genomen worden. Er mag pijnstilling gegeven worden.
Draaien en dompelen
Na een 10-tal dagen krijg je een afspraak om het draaien en dompelen aan te leren. Draaien en dompelen gebeurt liefst dagelijks. Dit kan bij de dagelijkse verzorging. Hieronder volgen enkele instructies. Na het draaien en dompelen is het toegelaten om te douchen, te baden en te zwemmen.
- Was je handen.
- Maak het klepje van de uitwendige fixatieplaat los en til de sonde uit het plaatje.
- Schuif de fixatieplaat verder over de sonde.
- Was en droog de huid rond de sonde.
- Duw de sonde ongeveer 1 à 2 cm naar binnen.
- Draai de sonde 360° rond.
- Trek de sonde weer aan tot je wat weerstand voelt.
- Schuif de fixatieplaat over de sonde tot tegen de huid.
- Maak de sonde weer vast met het fixatieplaatje.
- Je kan een splitcompres gebruikt om tussen plaatje en huid te plaatsen.
Wanneer contact opnemen met je arts?
- De huid rondom de stomie is rood, gezwollen en/of geïrriteerd.
- Er komt etter uit de stomie.
- De stomie bloedt en er is rood, verdikt weefsel (wild vlees, granulatieweefsel) te zien.
- Er is een lekkage langs de PEG-sonde.
- Er is een aanhoudende of zeer hevige pijn t.h.v. de stomie.
- Wanneer het draaien en dompelen niet meer lukt.
- Wanneer de sonde uit de stoma komt.
- Bij een verstopping van de sonde.
- Bij koorts zonder andere verklaring.
Voeding, vocht en medicatie worden altijd via een verlengleiding gegeven die aangesloten wordt op de voedingspoort.
In de voedingspoort zit een klepje dat ervoor zorgt dat er geen maaginhoud naar buiten loopt als het afsluitdopje open is. Geef nooit voeding of medicijnen met een spuit rechtstreeks op de voedingspoort omdat dit de klep zal beschadigen, met lekkage tot gevolg. De verlengleiding mag maximum 2 weken gebruikt worden. Die spoel je na elke voeding met water en kan je in de ijskast bewaren tussen 2 voedingen.
Wanneer de sonde is uitgevallen, plaats je zo spoedig mogelijk een nieuwe sonde. Wanneer er geen nieuwe sonde voorhanden is, dan plaats je de lekke sonde terug en kleef je ze vast.
Eventueel kan je ook een rietje/ aspiratiesonde gebruiken om de stomie open te houden. Het is belangrijk zo snel mogelijk een sonde te herplaatsen. De insteekopening kan namelijk binnen een paar uur dichtgroeien. De button en de verlengleidingen kan je het beste bestellen in de ziekenhuisapotheek.
Klinische studies
Elk jaar nemen er in het UZA heel wat patiënten deel aan klinische studies. Dit gebeurt op vrijwillige basis. Indien er op de dienst waar je bent opgenomen een specifiek onderzoek loopt, zal je eventueel gevraagd worden om hieraan deel te nemen. Je hebt de volledige vrijheid om te beslissen of je hier al dan niet op in wenst te gaan. Indien je deelneemt of in de toekomst deelneemt aan klinische studies, kan je met je vragen terecht bij je behandelend arts.
