Peritoneale dialyse (buikspoelingen)

Als uw nieren niet langer voldoende functioneren, moet de nierfunctie overgenomen worden op een kunstmatige manier. Dat kan via een niertransplantatie, hemodialyse of peritoneale dialyse.

De peritoneale dialysetechniek (PD) kunt u volledig zelfstandig uitvoeren na enkele dagen opleiding. Via een katheter wordt een steriele vloeistof (het dialysaat) in de buikholte gebracht. Die blijft daar een aantal uur en neemt intussen de nodige afvalstoffen en vocht op. Nadien wordt het dialysaat opnieuw verwijderd. PD gebeurt thuis, hetzij manueel, hetzij met een toestel. Ongeveer de helft van de patiënten in het UZA kiest voor peritoneale dialyse.

peritoneaaldialyse

Hoe verloopt de peritoneale dialyse (PD)?

Eerst wordt een toegangsweg aangelegd met een speciaal ontworpen katheter (‘Tenckhoff-katheter’ die aangebracht wordt onder de navel onder algemene verdoving). Daarna volgen er 2 fasen:

  • Inloopfase: in de buikholte wordt een steriele vloeistof (dialysaat) ingebracht. Deze vloeistof blijft gedurende een welbepaalde tijd in de buikholte (dwell-tijd). Deze fase maakt het mogelijk stofdeeltjes met onder andere giftige stoffen (die in hogere concentraties in het bloed aanwezig zijn) in het dialysaat doorheen het buikslijmvlies te laten bewegen, vanuit het bloed naar het dialysaat (diffusie). Het dialysaat bevat een vooropgesteld suikergehalte (glucose). Het glucosegehalte in het dialysaat bepaalt de hoeveelheid vocht dat tijdens de dwell-tijd onttrokken zal worden.
  • Uitloopfase: na de dwell-tijd wordt het dialysaat uit de buikholte via de katheter verwijderd. Zo kan de cyclus of wisseling hernomen worden.

Welke vormen van peritoneale dialyse bestaan er?

  • Continue ambulante peritoneale dialyse (CAPD): manuele dialysetechniek waarbij het bloed continu gezuiverd wordt. U heeft daarbij geen dialysetoestel nodig en hoeft ook niet opgenomen te worden. De vloeistoffen om te dialyseren (dialysaat) bevinden zich in steriele plastic zakken (speciale twin-bagzakken) die bestaan uit een in- en uitloopzak.
  • Automatische peritoneale dialyse (APD): er wordt gebruik gemaakt van een toestel dat automatisch een aantal wisselingen uitvoert over een welbepaalde tijdsduur. U sluit zich 's avonds bij het slapengaan aan en ’s morgens sluit u zich af. Zo kunt u overdag onafhankelijk en zelfstandig functioneren. Het toestel (cycler) is gemakkelijk te gebruiken en te transporteren (geen opname nodig).

Waaruit bestaat het peritoneale dialysedieet?

De peritoneale dieettherapie is sterk individueel en afhankelijk van de dialysetechniek en gebruikte spoelvloeistoffen. Deze dialysemethode zorgt voor 2 belangrijke dieetaspecten:

  • Het groot eiwitverlies moet via de voeding opgevangen worden door extra inname van vlees, vis, gevogelte, vleesvervangers, ei, peulvruchten, kaas en andere melkproducten. De diëtiste berekent voor u de hoeveelheid eiwit die u bij voorkeur gebruikt.
  • De gewichtstoename moet beperkt worden door suikerinname te vermijden en de juiste vetten te gebruiken.

Wat zijn de voor- en nadelen van peritoneale dialyse?

Voordelen

  • zachte en continue vorm van dialyseren die het hart niet belast
  • geen bloeddrukdalingen en geen vermoeidheid door de dialyse
  • geen wekelijkse verplaatsingen en verblijf in het ziekenhuis (slechts 1 keer om de 6 weken op raadpleging)
  • minder bloedverlies omdat er geen naalden gebruikt worden
  • bloeddruk en suikergehalte goed controleerbaar
  • eenvoudig te integreren in het gewone leven mits aantal aanpassingen
  • relatief grote vrijheid met het dieet en de vochtinname zolang u blijft plassen
  • eenvoudige techniek: zowel de manuele therapie als het gebruik van het toestel zijn snel aan te leren (tijdens de raadpleging)

Nadelen

  • permanente katheter die het risico op katheter- en buikvliesinfecties verhoogt
  • grote verantwoordelijkheid bij uitvoeren van techniek en herkennen van infecties
  • gevolgen voor uw dagelijks leven
  • mogelijke gewichtstoename

Wat zijn de financiële gevolgen bij peritoneale dialyse?

In het UZA wordt het systeem van de derde betalende toegepast. Dat wil zeggen dat het ziekenhuis bij hospitalisatie eerst afrekent met het ziekenfonds. U betaalt dus enkel de oplegkosten (remgeld). Continue ambulante peritoneale dialyse (CAPD) wordt volledig terugbetaald door het RIZIV. U betaalt enkel oplegkosten voor medicatie, laboratoriumonderzoeken en sommige technische onderzoeken.

Met financiële problemen of vragen over sociale zekerheid en sociale voorzieningen kunt u ook terecht bij de sociaal werkster verbonden aan de dienst.

Peritoneale dialyse unit

De nieuwe ruimte voor peritoneale dialyse van het UZA is geschikt voor zorg én eduatie.

peritoneale dialyse

peritoneale dialyse

peritoneale dialyse

De dienst nefrologie beschikt over een brochure met meer informatie over peritoneale dialyse en een vergelijking met hemodialyse. Deze ontvangt u bij het intake-gesprek. 

Deze informatie werd laatst aangepast op donderdag 27 september 2018 - 14:09
Auteur(s): Team