Coronavirus COVID-19

Informatie voor patiënten en bezoekers
Meer details Meer details

Kolven

Wanneer het niet mogelijk is om uw baby rechtstreeks aan de borst te laten drinken kunt u afkolven proberen.

Kolfmethodes
toeschietreflex stimuleren
melkproductie verbeteren
moedermelk bewaren
Kolven op neonatologie
moedermelk meebrengen naar neonatologie
hulp aan huis
weetjes over moedermelk

Kolfmethodes

Er zijn verschillende kolfmethodes

  • Met de hand (manueel)
  • Met een elektrisch kolfapparaat

Kolven met een handkolf is ook mogelijk. Daarover vindt u meer informatie in de handleiding van uw toestel. Welke vorm u ook verkiest, afkolven is een techniek die u onder de knie moet krijgen. Oefening baart kunst!

Kolven met de hand

Voordelen

  • De beste methode om de eerste melk (colostrum) op te vangen. Kolf daarom de eerste dagen manueel.
  • Comfortabel als u de juiste techniek kent
  • Altijd beschikbaar
  • Er is een goede toeschietreflex door rechtstreeks huidcontact
  • Betere opbrengst van colostrum

Techniek

  • Was uw handen.
  • Neem een steriel kommetje om de melk op te vangen.
  • Stimuleer het toeschieten van de melk (masseer en streel de borsten).
  • Knijp uw borst zachtjes met beide handen bijeen, met de handen voorwaarts rollend van de borst naar de tepel.
  • Neem uw borst ongeveer twee tot drie centimeter achter uw tepel tussen duim-, wijs- en middelvinger (deze afstand komt niet altijd overeen met de rand van de tepelhof). Houd uw borst vast tussen uw drie vingers.
  • Duw uw borst zacht maar stevig naar uw borstkas, zonder uw vingers te spreiden.
  • Knijp zachtjes met een rollende beweging naar de tepel toe.
  • Laat de druk los en herhaal deze handeling ritmisch tot er geen melk meer spuit.
  • Verplaats uw vingers rond de tepelhof om zoveel mogelijk melk uit alle melkgangen te duwen.
  • Binnen de drie tot vijf minuten vermindert de melkstroom en kan de andere borst gekolfd worden.
  • Elke borst kan afwisselend verschillende keren per sessie gekolfd worden. Afwisselen is belangrijk om pijn te vermijden en om een goede melkstroom te verzekeren.
  • Verplaats uw duim en vinger rondom de tepel om ook de andere plaatsen in uw borst te bereiken. Gebruik afwisselend uw beide handen voor één borst.

Opgelet: Hard duwen op de borst of trekken aan de tepel kan uw borstweefsel beschadigen!

Duurtijd

Na ongeveer twintig tot dertig minuten is de volledige kolfsessie voorbij. Hoe meer bedreven u hierin wordt, hoe korter de kolfsessie en hoe hoger de melkproductie.

Kolven met een elektrisch kolftoestel

In het UZA maken we gebruik van volautomatische toestellen die dubbelzijdig (beide borsten samen) kolven.

Voordelen

  • Verwijdert de melk sneller dan enkelvoudig kolven
  • Beide borsten worden samen gekolfd wat zorgt voor meer melkproductie
  • Hygiënisch bij juist gebruik
  • Gebruiksvriendelijk
  • Kan een goede melkproductie op gang brengen

Techniek

  • Reinig en steriliseer het kolfmateriaal en zorg voor een steriel opvangkommetje.
  • Was uw handen. Voor uw tepels en tepelhof volstaat gewone lichaamshygiëne.
  • Sluit het setje aan op het kolfapparaat.
  • Stimuleer het toeschieten van de melk (masseer en streel de borsten).
  • De eerste 2 dagen kolft u eerst met de hand, onmiddellijk gevolgd door elektrisch kolven. Na 48 uur mag u het manueel kolven stoppen.
  • Het kolftoestel heeft 2 programma’s:
    - “Initiate” programma: Dit programma duurt 15 minuten en gebruikt u tot u 3x na elkaar 20ml hebt kunnen kolven of maximum 5 dagen. 
    - “Maintain” programma: Kolf gedurende 15-20 minuten.
  • Maintain programma: start het toestel op de laagste zuigkracht. Verhoog de zuigkracht naar het hoogste niveau dat u nog aangenaam vindt. Het kolven mag geen pijn doen, dit kan leiden tot tepelkloven of het toeschieten verhinderen. Als u twijfelt, vraag dan raad aan de verpleegkundige.
  • Als de melkproductie op gang komt, mag u kolven tot uw borsten zacht aanvoelen.
  • U mag na de laatste druppels melk nog twee tot drie minuten nakolven.
  • Voorzie het flesje van naam, datum en uur.
  • Neem het flesje direct mee naar neonatologie of vraag aan de vroedvrouw om het in de daartoe bestemde ijskast te plaatsen.
  • Vraag bij elke kolfbeurt een nieuwe set.

Thuis

  • Was na gebruik al het materiaal af met afwasmiddel en spoel goed af.
  • Steriliseer het kolfmateriaal voor elk gebruik.

Tips

  • Zorg voor een rustige omgeving tijdens het kolven.
  • Gebruik de juiste maat van kolfset. Een te kleine of te grote kolfset kan de productie verminderen en/of pijn veroorzaken bij het kolven.
  • Het borstschild moet dicht rond uw tepel passen, maar voldoende ruimte laten, zodat uw tepel niet tegen de wand van het schild schuurt. Uw tepel moet midden in het schild zitten.
  • Op de materniteit zijn verschillende maten beschikbaar. Bij ontslag kunt u ook andere maten bestellen.
  • Als u kolft met een enkele pomp kunt u best enkele keren van kant wisselen om het toeschieten/leegmaken te bevorderen.
  • Als u problemen hebt met het volledig leegmaken van de borst of met een goede toeschietreflex, kunt u, vooraleer de borst leeg is, het kolven onderbreken. Masseer de borsten opnieuw en start weer op de laatste snelheid. Vraag eventueel uitleg aan een vroedvrouw over het gebruik van het toestel.

Starten met kolven

  • De eerste dagen na de bevalling moet de melkproductie nog op gang gebracht worden. Start de eerste twee dagen met manueel kolven (met de hand), zo’n 6 tot 8 keer per dag. Vraag eventueel hulp aan de vroedvrouw. Na het kolven met de hand mag u nog 10 minuten elektrisch kolven om de melkproductie te stimuleren.
  • Na drie dagen mag u beide borsten meteen elektrisch kolven gedurende 15 minuten.

De toeschietreflex stimuleren

Als u start met kolven is het belangrijk de toeschietreflex (het toevloeien van melk uit de borstklier) te stimuleren. Dat zal het kolven namelijk vergemakkelijken.

Ontspanning

Kolven gaat beter in een rustige en warme omgeving. Aan uw baby denken of een foto van uw baby kan een goed hulpmiddel zijn. Zorg ervoor dat u ontspannen bent.

Borstmassage

Voor u aan het kolven begint kunt u een zachte en langzame borstmassage toepassen. De borstmassage is zowel bij het kolven met de hand als met een kolfapparaat nuttig.

Begin de bovenkant van uw borst, vlakbij de borstkas, zachtjes met uw vingers in draaiende bewegingen te masseren. Masseer de volledige borst in een draaiende beweging tot aan de tepelhof, zoals bij een borstonderzoek. Streel uw borst van boven naar de tepel toe. Stimuleer beide tepels met uw handen tot er melk vrijkomt.

De melkproductie verbeteren

Breng een goede melkproductie op gang door overdag om de drie uur en ‘s nachts met een langere pauze (5 à 6 uur) te kolven. Een goede melkproductie ligt rond dag veertien tussen de 500 ml en de 750ml/24 uur. Vraag bij problemen extra hulp.

Tips om de melkproductie bij het kolven te verbeteren

  • Kolf wat vaker. Dit mag elektrisch of manueel zijn, of een combinatie.
  • Kolf in de buurt van uw baby, bv. naast de couveuse indien mogelijk.
  • Maak huidcontact met uw baby tijdens en na het kolven indien mogelijk.
  • Neem voldoende rust (5 tot 6 uur nachtrust).
  • Gebruik een goede kolfpomp (bij voorkeur een dubbel elektrische).
  • Gebruik bij een gestoorde toeschietreflex een oxytocine spray (op voorschrift).
  • Pas ontspanningstechnieken toe om de stress te verminderen.
  • Eet gezond en neem voldoende tijd voor uzelf.
  • Medicatie: bepaalde medicijnen kunnen de melkproductie verhogen maar zijn enkel op voorschrift te verkrijgen en worden uitsluitend in bijzondere omstandigheden aangeraden. Overleg dit altijd met uw lactatiekundige.

Moedermelk bewaren

(voor een gezonde pasgeborene)

Bewaartermijn van moedermelk

Verse moedermelk

Hoelang u de afgekolfde moedermelk kunt bewaren hangt af van de omgevingstemperatuur. Controleer steeds de temperatuur!

  Bewaartermijn
Kamertemperatuur (tot 25 °C) 4 uur
In de koelbox (15°C) 24 uur
In de koelkast (4°C) in het ziekenhuis: 24 uur
thuis: Maximum 6 dagen in een afgesloten potje en niet in het deurcompartiment. Melk die u wil invriezen, mag u maximum 24 uur in de koelkast bewaren.

Ingevroren moedermelk

In de diepvriezer wordt de bewaartermijn sterk bepaald door het type toestel:

  • 2 weken: in het ingebouwde vriescompartiment van de koelkast.
  • 3 weken: in het vriesvak van de koelkast met aparte deur.
  • 6 maanden: in een diepvries (d.w.z. -18°C of nog lager).

Invriezen van moedermelk

  • Wanneer uw kindje op de prematuurafdeling ligt, krijgt u daar verdere richtlijnen.
  • In het ziekenhuis vriest u de melk in in de daartoe bestemde potjes.
  • Vries de melk zo snel mogelijk in. Vries geen melk in die al langer dan 24 uur in de koelkast staat.
  • Voor thuis kunt u in de handel speciale potjes/zakjes kopen voor het invriezen van moedermelk.
  • Vries kleine porties in: 60 tot 120 ml per portie.
  • Voorzie elk potje van label met de kolfdatum en de naam van uw baby.
  • Schrijf met stift boven op het deksel de levensdag van uw baby (bv. 1ste, 2de, … levensdag). Dat maakt het voor ons gemakkelijker om de potjes in de juiste volgorde te gebruiken.
  • Als u verschillende porties moedermelk bij elkaar voegt, laat de melk dan eerst afkoelen tot eenzelfde temperatuur.

Ontdooien van moedermelk

  • Moedermelk ontdooien in de koelkast verdient de voorkeur.
  • Als de melk snel ontdooid moet te worden, wordt opwarmen onder lauw stromend water aanbevolen (in een afgesloten recipiënt).
  • Gebruik nooit te warm water om de kwaliteit van de melk te behouden.
  • Vries ontdooide melk nooit terug in.
  • Bewaar ontdooide melk maximum 24 uur in de koelkast.
  • Afgekoelde en/of ontdooide melk kan er anders uitzien dan net afgekolfde melk. Door de melk te schudden, krijgt ze terug haar oorspronkelijke uitzicht.
  • Ontdooide melk heeft soms een lichte zeepgeur; dit wordt veroorzaakt door lipase-activiteit (vetsplitsende enzymen) tijdens het ontdooiingsproces en is niet schadelijk voor uw baby.

Opwarmen van moedermelk

  • Moedermelk wordt bij voorkeur au bain-marie opgewarmd of in een flessenwarmer.
  • Het gebruik van de microgolfoven wordt afgeraden.
  • De melk moet tot lichaamstemperatuur opgewarmd te worden.
  • Opgewarmde moedermelk mag niet bewaard worden.

Kolven op intensieve neonatale zorg

Op de afdeling neonatale intensieve zorg worden een aantal faciliteiten aangeboden om het kolven van moedermelk in de meest hygiënische en comfortabele omstandigheden te laten verlopen. Volg onze praktische tips en afspraken:

  • Als het om praktische of privacy redenen niet mogelijk is om nabij uw baby te kolven, dan doet u dat het best in ons borstvoedingslokaal.
  • Elke mama brengt haar eigen kolfset en -apparaat mee om overdracht van infecties te voorkomen.
  • Na het kolven moet u de kolfset reinigen en afdrogen. In het borstvoedingslokaal vindt u het nodige materiaal (zoals afwasmiddel en droogdoeken).
  • Nadien kunt u de kolfset in de magnetronoven van het borstvoedingslokaal steriliseren. Let op! Niet alle onderdelen kunnen gesteriliseerd worden. Kijk hiervoor de richtlijnen van uw kolfset na (de richtlijnen voor de Medela-kolfset zijn ter plekke te raadplegen).
  • Na elke kolfbeurt moet u de kolfset opnieuw steriliseren.
  • Lees aandachtig de gebruiksaanwijzing van de sterilisator die ter plaatse is.
  • Om veiligheidsredenen moet u aanwezig zijn tijdens de sterilisatie.
  • Als een andere mama gebruik wil maken van het het lokaal om te kolven tijdens het steriliseren, kunt u met haar eventueel afspraken maken.
  • Berg na sterilisatie de set op in een propere keukenhanddoek en eventueel plastic doos. Let op! Houd het materiaal waarin u de gebruikte (vuile) set deponeert gescheiden van het materiaal waarin u de gesteriliseerde set opbergt.

Hebt u nog vragen? De verpleegkundige helpt u graag verder.

Moedermelk meebrengen naar neonatologie

Tijdens uw verblijf op de materniteit van het UZA

Neem net gekolfde melk onmiddellijk mee naar afdeling neonatologie. Als dat niet mogelijk is (bv. ‘s nachts), bewaar dan de gekolfde melk in de ijskast of diepvriezer van de materniteit.

Van thuis uit

Vries de melk thuis zo snel mogelijk in.

  • Tijdens het transport mag de melk niet ontdooien. Ze moet in een schone koelbox met koelelementen naar de afdeling gebracht te worden.
  • Eenmaal de melk ontdooid is, moet ze binnen de 24 uur gebruikt worden.
  • Verse, afgekoelde, niet ingevroren melk moet dagelijks in een schone koelbox naar de afdeling gebracht worden (maximum 15 °C).
 

Hulp aan huis

Als u thuis problemen hebt bij het kolven kunt u altijd de hulp inroepen van een vroedvrouw of lactatiekundige. De betaling wordt vergoed door het ziekenfonds.

Enkele weetjes over moedermelk

  • Moedermelk wordt met respect behandeld.
    Gekolfde moedermelk, in welke hoeveelheid ook, is met veel moeite door de moeder verzameld en wordt met zorg behandeld door onze medewerkers.
  • Veel behandelingen geeft meer kans op besmetting van moedermelk.
    Hoe vaker moedermelk ingevroren, getransporteerd, ontdooid of verwarmd wordt, hoe groter de kans op besmetting. Bewaar de moedermelk dus bij voorkeur in de koelkast. Verse moedermelk geven is altijd het veiligst.
  • Moedermelk is een heel stabiele vloeistof.
    Zelfs na enkele behandelingen behoudt ze haar waardevolle antistof en voedzame bestanddelen.
  • Moedermelk is niet steriel.
    Verse moedermelk bevat een normaal aantal kiemen, maar kan zonder problemen ook aan zieke kinderen gegeven worden. Correct kolven en bewaren is nodig om bacteriën tegen te gaan.
Deze informatie werd laatst aangepast op maandag 09 november 2020 - 10:11
Auteur(s): Team