Hersenaneurysma

Wat is een hersenaneurysma?

Een hersenaneurysma is een blaasvormige uitstulping in de slagaders van de hersenen. De uitstulping is te vergelijken met een fietsband, waarbij er een gat in de buitenband zit waardoor de binnenband naar buiten puilt. Een hersenaneurysma groeit geleidelijk aan en is meestal amper enkele millimeters groot.

Subarachnoïdale bloeding of SAB

Als een aneurysma groeit, wordt de bloedvatwand steeds dunner en stijgt het risico op een barst of scheur in de wand. Bij een dergelijke scheur of barst komt er bloed in de ruimte tussen het zachte hersenvlies en het spinnenwebvlies (subarachnoïdale ruimte). Dat wordt een subarachnoïdale bloeding of SAB (soort hersenbloeding) genoemd.

Wat zijn de oorzaken van een hersenaneurysma?

Risicofactoren voor het ontstaan van een hersenaneurysma zijn:

  • Hoge bloeddruk
  • Roken
  • Overmatig alcoholgebruik
  • Middelenmisbruik (zoals cocaïne en amfetamines)
  • Polycystische nierziekten (waarbij de nieren verschillende cysten bevat)
  • Familiaal voorkomen van aneurysma
  • Bepaalde bindweefselaandoeningen (waarbij de vaatwand abnormaal is aangelegd)

Wat zijn de symptomen van een hersenaneurysma?

Meestal geeft een aneurysma geen symptomen en wordt deze toevallig gevonden op een hersenscan. Soms kan een aneurysma, afhankelijk van de plaats en grootte, wel klachten geven, zoals hoofdpijn, dubbelzicht of epilepsie. 

Als het hersenaneurysma scheurt en er een bloeding ontstaat, verhoogt de druk in het hoofd plots waardoor de samenstelling van het hersenvocht verandert. Dat kan voor volgende klachten zorgen: 

  • Acute heftige hoofdpijn die plots ontstaat. Deze hoofdpijn bereikt binnen een minuut de maximale pijnintensiteit en duurt langer dan één uur.
  • Verlaagd bewustzijn
  • Misselijkheid, braken
  • Krachtsverlies van ledematen
  • Nekstijfheid

Wat zijn de gevolgen en complicaties van een gesprongen hersenaneurysma met subarchnoïdale bloeding?

Risico op een nieuwe bloeding

Een tweede bloeding kan vlak na de eerste bloeding optreden, maar ook een aantal dagen later. Deze is meestal ernstiger dan de eerste. Een snelle behandeling van het aneurysma is dan ook aangewezen.

Hydrocephalus

In 20 à 30% van de gevallen ontstaat er een (acute) hydrocephalus. Dit is een aandoening waarbij hersenvocht zich ophoopt in de holtes (ventrikels) van de hersenen. Er is een verstoord evenwicht tussen de aanmaak en de afvoer van hersenvocht. Het kan dan nodig zijn om hersenvocht te verwijderen met een ruggenprik, of via een (tijdelijke of zelfs permanente) drain (slangetje) in de rug of in het hoofd.

Symptomen van een hydrocephalus zijn onder meer:

  • hoofdpijn
  • misselijkheid
  • braken
  • visuele stoornissen
  • veranderingen in persoonlijkheid
  • geheugenstoornissen
  • slaperigheid

Vaatspasmen

Vaatspasmen is een veelvoorkomende complicatie die meestal in de eerste twee weken na de bloeding optreedt. Een vaatspasme is een tijdelijke samentrekking van de bloedvatwand. Dit veroorzaakt een vaatvernauwing waardoor de hersenen plaatselijk te weinig bloed kunnen krijgen. Er kan dan een herseninfarct ontstaan met ernstig functieverlies (zoals verlamming of spraakproblemen).

Verlaagd zoutgehalte in het bloed

Hartritme- en hartfunctiestoornissen

Infecties

Ongeveer een derde van de patiënten krijgt tijdens de ziekenhuisopname een infectie, meestal een longontsteking of een urineweginfectie.

Lange termijngevolgen

Invaliditeit, vermoeidheid, geheugenstoornissen en gedragsveranderingen.  

Hoe wordt een hersenaneurysma behandeld?

De behandeling van een aneurysma is niet zonder risico, maar de kans op ernstige complicaties is meestal veel kleiner dan het risico op een hersenbloeding wanneer een aneurysma onbehandeld blijft. Door het aneurysma te behandelen en af te sluiten, voorkomt men een (tweede) bloeding.

Er kan beslist worden om het aneurysma niet te behandelen wanneer de kans op een hersenbloeding laag is of wanneer het operatierisico te hoog is. We volgen het aneurysma dan op met controlescans, waarbij we eventueel in de toekomst alsnog kunnen overgaan tot (preventieve) behandeling van het aneurysma.

Onderzoeken in het UZA

Een gespecialiseerde arts (radioloog) diagnosticeert patiënten met een vermoedelijk hersenaneurysma aan de hand van volgende onderzoeken:

  • MRI-scan met MR-angiografie van de hersenen: evaluatie van het aneurysma en het hersenweefsel, aan de hand van magneetvelden en radiogolven.
  • Cerebrale angiografie: minimaal invasief onderzoek van de hersenbloedvaten met een katheter, aan de hand van röntgenstraling en contrastvloeistof. Dit is het meest precieze en gespecialiseerde onderzoek, maar wordt meestal niet als eerste uitgevoerd. Een angiografie gebeurt meestal onder plaatselijke verdoving.

Behandeling van een hersenaneurysma

Onze artsen van het Neurovasculair Referentiecentrum in het UZA werken multidisciplinair samen voor de behandeling van een hersenaneurysma. De behandeling kan gebeuren:

  • bij een acute opname, na een subarachnoïdale bloeding.
  • bij een geplande opname, wanneer het hersenaneurysma (nog) geen bloeding heeft veroorzaakt.

Afhankelijk van de vorm, grootte en plaats van het aneurysma worden volgende behandelingen uitgevoerd:

  • Coiling of bijcoiling: de interventionele radioloog sluit de bloedvaten af.
  • Clipping: de neurochirurg voert een schedeloperatie uit.
  • Een gecombineerde behandeling met coiling en clipping: hierbij kan er ook een cerebrale bypassoperatie uitgevoerd worden.

Alle behandelingen gebeuren onder volledige verdoving.

Wat is de overlevingskans na een subarachnoïdale bloeding (SAB) veroorzaakt door een hersenaneurysma?

  • 50% van de patiënten overleven een subarachnoïdale bloeding.
  • 25% van de overlevenden vertonen ernstige invaliditeit (verlamming, spraakstoornissen,…).
  • Patiënten kunnen (blijvend) last hebben van hoofdpijn, vermoeidheid, korte termijn geheugenstoornissen, prikkelgevoeligheid, spraakstoornissen,…
  • Enkele patiënten ervaren geen last na een subarachnoïdale bloeding.

Wat is de kans op een nieuw hersenaneurysma?

  • 1/6de tot 1/5de van de patiënten met een hersenaneurysma lopen het risico op het ontwikkelen van een tweede aneurysma. Bij vrouwen worden er vaker meerdere aneurysma’s gezien.
  • Om nieuwe aneurysma’s vroegtijdig op te sporen, worden patiënten met een behandeld hersenaneurysma langdurig opgevolgd via het neurovasculair spreekuur.

Hoe kan ik een hersenaneurysma voorkomen?

Opvolging en behandeling risicofactoren

Uw arts zal alle risicofactoren die een aneurysma kunnen veroorzaken, zoals verhoogde bloeddruk en roken, actief opvolgen en zo nodig behandelen.

Bij een volledig behandeld aneurysma (mits geen tweede aneurysma) en goed herstel van de ingreep zijn meestal geen aanpassingen van de levensstijl nodig (met uitzondering van het stoppen met roken of middelenmisbruik).

Familieonderzoek

Het kan zinvol zijn om een familieonderzoek te doen als aneurysma en subarachnoïdale bloeding voorkomen in de familie.

Mensen met twee of meer eerstegraadsfamilieleden met een subarachnoïdale bloeding hebben een sterk verhoogd risico om zelf een aneurysma ontwikkelen of een subarachnoïdale bloeding te krijgen. Voor hen is het effectief om levenslang te screenen, zodat een aneurysma tijdig opgespoord en behandeld kan worden voordat er een subarachnoïdale bloeding optreedt.

De voordelen van een vroegtijdige behandeling – het voorkomen van een hersenbloeding – moeten echter altijd bekeken worden ten opzichte van de risico’s van het onderzoek en de behandeling zelf.

Deze informatie werd laatst aangepast op woensdag 14 augustus 2019 - 14:08
Auteur(s): Team