Endometriose
Endometriose is een goedaardige aandoening, waarbij het slijmvlies dat de binnenkant van de baarmoeder (endometrium) bedekt ergens anders in het lichaam voorkomt. Bij het Endometriosecentrum van UZA kom je in een multidisciplinair zorgtraject terecht, waar gynaecologen samenwerken met onder meer pijnspecialisten, diëtisten, kinesitherapeuten en eerstelijnszorgverleners. Zo word je niet enkel behandeld, maar krijg je ook ondersteuning bij pijn, levensstijl en dagelijkse uitdagingen.
Synoniemen
Endometriosecysten
Wat is endometriose?
Endometriose is een goedaardige aandoening, waarbij het slijmvlies dat de binnenkant van de baarmoeder (endometrium) bedekt ergens anders in het lichaam voorkomt:
- ter hoogte van het buikvlies en de eierstokken
- op het middenrif
- buiten de borstholte
- op de longvliezen
- in de spierlaag van de baarmoeder (adenomyose)
- in een litteken op de buik
- in de vagina
Endometriose komt voor bij ongeveer één op de tien vrouwen van vruchtbare leeftijd.
Soorten endometriose
- Oppervlakkige, kleine puntvormige letsels
- Diep infiltrerende endometriose
- Grotere massa’s: endometriomen of endometriosecysten (ook wel chocoladecysten genoemd)
Oorzaak endometriose
De echte oorzaak van endometriose is niet bekend. Waarschijnlijk ontstaat de aandoening door bloed dat tijdens de regels via de eileiders in de buikholte terecht komt, waarna enkele van die bloedcellen zich in het buikvlies of op de eierstokken inplanten.
Symptomen en klachten endometriose
Typische klachten van endometriose zijn:
- Pijn voor, tijdens en na de menstruatie
- Pijn bij plassen en/of stoelgang
- Bloedverlies tijdens en na seks
- Vermoeidheid
- Vruchtbaarheidsproblemen: enkel door het operatief verwijderen van de endometriose zal de kans op zwangerschap terug vergroot worden.
Behandeling van endometriose
Bij de behandeling van endometriose komen zowel medicijnen als operaties te pas.
Medicatie voor endometriose
Endometrioseletsels hebben oestrogeen nodig om te kunnen groeien. Daarom schrijven we vaak medicatie voor die de productie van het vrouwelijk hormoon afremt en daarmee ook de groei van endometrioseletsels:
- Contraceptie of anticonceptiepil
- Medicatie met progesteron
- Maandelijkse injecties die een soort kunstmatige menopauze veroorzaken (meestal ter voorbereiding op chirurgische ingreep bij vrij ernstige endometriose)
Voor langdurige behandeling van endometriose zijn vaak meer afgezwakte medicijnen nodig.
Een medicamenteuze behandeling is niet nodig zodra je in de menopauze bent, aangezien de productie van het vrouwelijk hormoon, oestrogeen, dan sterk gedaald is.
Operatie voor endometriose
Endometriose kan zowel met een gewone kijkoperatie (laparoscopie) als met robotchirurgie (Da Vinci) behandeld worden. Je arts overlegt steeds met jou de mogelijke behandelopties en legt uit wat je voor, tijdens en na de behandeling kan verwachten.
- 1
Voor de ingreep
Voor de ingreep voeren we meestal volgende onderzoeken uit:
- uitgebreide en gespecialiseerde echografie
- MRI-scan of NMR-scan
Oppervlakkige kleine letseltjes zijn meestal niet op voorhand met een echografie of een MRI-scan vast te stellen. Daarom zullen we, ook wanneer we geen afwijkingen vinden bij de beeldvorming, bij een sterk vermoeden van endometriose toch een laparoscopie plannen.
- 2
De ingreep / het onderzoek
- Meestal starten we, in samenwerking met de darmchirurg, met een darmvoorbereiding.
- Via de navel wordt een buisje met een camera aangebracht om in de buikholte de verschillende organen te evalueren en endometriose definitief vast te stellen.
- De endometrioseletsels worden met elektrische stroom of laserstralen verwijderd. Welke techniek gebruikt wordt, hangt af van de aard van de letsels en wordt op jouw situatie afgestemd.
De ingreep gebeurt steeds in samenwerking met de specialisten in het gebied waar de endometriose zich bevindt.
- 3
Na de ingreep
Na een laparoscopie blijf je meestal voor een korte tijd in het ziekenhuis. Dit is echter afhankelijk van het type ingreep en een hele hoop praktische redenen.
- 4
Nazorg
Na de ingreep is het verstandig om de menstruatie niet te laten doorkomen, tenzij je zwanger wil worden. Elke menstruatie veroorzaakt namelijk terug een prikkel, waardoor endometriose opnieuw kan gaan groeien en microscopisch kleine restjes van endometriose steeds aanwezig blijven.
Onderzoek naar endometriose binnen het UZA
Binnen het UZA loopt steeds onderzoek naar endometriose, zowel op gebied van vruchtbaarheidsbehandeling als op gebied van pijnbehandeling. Vaak zullen we je vragen of je aan dit onderzoek wenst deel te nemen.
Leven met endometriose
Bekkenbodemtherapie bij endometriose
Vrouwen met endometriose hebben vaak niet alleen buik- en bekkenpijn, maar ook pijn bij het vrijen, problemen bij het plassen of ontlasten en een verhoogde spanning van de bekkenbodemspieren.
Bekkenbodemtherapie is daarom doorgaans niet gericht op het zomaar versterken van deze spieren. Na een individueel onderzoek werkt de gespecialiseerde kinesitherapeut onder meer aan bewustwording, ontspanning, ademhaling en een betere coördinatie, controle van de bekkenbodem.
Afhankelijk van de klachten kunnen oefentherapie en adviezen rond blaas-, darm- en seksuele functie worden toegepast. Bekkenbodemtherapie kan als onderdeel van een multidisciplinaire behandeling helpen om pijn en spierspanning te verminderen en het dagelijks functioneren en de levenskwaliteit te verbeteren.
De wetenschappelijke evidentie is veelbelovend, maar nog beperkt en heterogeen. Een individuele aanpak door een gespecialiseerde bekkenbodemkinesitherapeut is daarom essentieel.Pijnbehandeling tijdens endometriose
Voor pijnbehandeling bij endometriose kan je in het multidisciplinair pijncentrum van het UZA terecht. Onze pijnartsen kijken niet enkel naar je pijn, maar ook naar de impact ervan op je dagelijkse leven. Ze stellen je vragen over de invloed van de pijn op je slaap, intimiteit, mentale gezondheid en eventuele kinderwens.
Wanneer hormoonmedicatie, een operatie of andere klassieke pijnstillers onvoldoende helpen, kunnen de pijnartsen bepaalde antidepressiva of anti-epileptica inzetten. Deze medicatie grijpen in op de manier hoe het zenuwstelsel pijnsignalen verwerkt en hebben een pijnmodulerend effect.
Ook behandelingen zoals TENS kunnen helpen, waarbij via elektroden op de huid kleine elektrische stroompjes toegediend worden. Zo wordt de overdracht van pijnsignalen beïnvloed om de pijn te verminderen.
Bovendien kan je in het pijncentrum ook bij een pijnpsycholoog terecht. Een eerste stap is vaak het onderzoeken van je pijnpatroon, want dit is bij iedereen anders. Wat verergert of verzacht je pijn? Stress en mentale belasting kunnen je pijn versterken. Daarom is het belangrijk om je zenuwstelsel in een rustigere modus te krijgen. Ontspanningsoefeningen of ademhalingstechnieken kunnen hierbij helpen.
Voedingsadvies bij endometriose
Niet iedere persoon met endometriose ervaart dezelfde klachten. Daarom is het belangrijk om individueel te gaan kijken naar de klachten die jij ervaart.
Er bestaat geen specifiek wetenschappelijk onderbouwd endometriosedieet. Een gezonde en gebalanceerde levensstijl staat centraal. Ga dus zeker niet zomaar voedingsgroepen schrappen. Ook het slikken van bepaalde supplementen, zoals omega-3, is meestal niet nodig als je gevarieerd eet.
De basisbeginselen van gezonde voeding:- Eet voldoende groenten en fruit (300 g groenten- 2 tot 3 porties fruit/dag)
- Probeer snelle suikers zo veel mogelijk te vermijden, zoals frisdrank, snoep.
- Kies voor volkoren producten zodat je meer vezels eet (volkoren brood, pasta, rijst, ...)
- Neem voldoende eiwitten. Kies niet enkel voor dierlijke varianten, maar wissel af met plantaardige alternatieven (peulvruchten, noten, zaden, tofu, …)
- Kies voor plantaardige oliën als vetstof.
- Drink voldoende water en probeer cafeïne te vermijden.
Bij bepaalde klachten of complicaties, kan het wel nodig zijn om een specifiek dieet te volgen. In deze gevallen wordt er in samenspraak met de arts of gastro-enteroloog verder doorverwezen naar een gespecialiseerde diëtist.
Seksualiteit en endometriose
Nuttige links voor endometriose
Heb je nood aan lotgenotencontact? Er bestaan verschillende patiëntenorganisaties voor endometriose.
Ken je nog een patiëntenorganisatie? Laat ons gerust iets weten.
Onze zorgverleners staan voor je klaar
Voor de diagnosestelling en behandeling van endometriose werken verschillende zorgverleners samen om je zo goed mogelijk verder op te volgen.
Consulenten en geassocieerde artsen
Paramedici
Tien tot twintig procent van de vrouwen lijdt aan endometriose, een aandoening die meestal gepaard gaat met een pijnlijke menstruatie en heel wat andere klachten. ‘Als patiënt kan je gelukkig ook zelf iets doen om je klachten te verminderen’, zegt gynaecoloog dr. Christine De Bruyn. Vijf misverstanden over endometriose op de schop.
Maak een afspraak
Gynaecologie
Niet beschikbaar
