Aortadissectie

Een aortadissectie is een aandoening van de aorta waarbij een scheur (entry) ontstaat in de wand en het bloed tussen de lagen van de aortawand komt. Door de bloeddruk worden deze lagen met kracht uit elkaar geduwd. Zo ontstaat er naast het normale kanaal (ware lumen of ‘true lumen’) een nieuw kanaal in de wand van de aorta (het valse lumen of ‘false lumen’). Dit kanaal vormt zich een weg, stopt of scheurt frequent terug in de richting van het normale kanaal (re-entry).

De behandeling gebeurt in de aortakliniek van het UZA.

Foto 1: Scheur of entry als begin van de vorming van het valse kanaal (false lumen)

 

Symptomen

Op het moment dat de wand scheurt en het bloed met kracht tussen de lagen van de aortawand terecht komt, geeft dit vooral zeer hevige pijn. 

  • Pijn op de borst:  indien het stijgende deel van de aorta scheurt (de aorta ascendens: zie pijl foto 2). 

  • Rugpijn: indien het dalende deel van de aorta thoracalis scheurt. Indien het kanaal verder naar onder gaat richting de buik, ontstaat er ook buikpijn en lage rugpijn (zie pijl, foto 3)

 
Foto 4: Reconstructie CT-beeld van een aortadissectie (aorta thoracalis, descendens deel + aorta abdominalis); zicht vanuit de rug
 
Naast pijn zijn er ook klachten zoals 
  • braken
  • zweten
  • duizeligheid 
 
Indien er door de scheur in de wand zuurstoftekort ontstaat door het afsluiten van zijtakken, komen delen van het lichaam of organen zonder zuurstof (ischemie). Indien de scheur in de wand zich doorzet doorheen de buitenste laag van de aorta, ontstaat een vrije scheur met bloeding (ruptuur). Een aortadissectie kan dus dodelijk zijn, ofwel omdat bepaalde organen geen zuurstof meer krijgen en dus niet meer werken, ofwel door bloeding.
 

Risicofactoren

  • Hoge bloeddruk, vooral bij patiënten waarbij de bloeddruk niet of slecht behandeld is
  • Erfelijke belasting:  aangeboren bindweefselaandoeningen (Marfan, Ehlers-Danlos, Loeys-Dietz, …)
  • een tweekleppige aortaklep
  • roken
  • zwangerschap
  • gebruik van cocaïne en amfetamines
  • een gekend aneurysma van de aorta
  • aortaontsteking (aortitis)
  • verhoogde cholesterol 

Omdat de klachten heel erg op een zuurstoftekort van het hart lijken (acuut myocard infarct),wordt er niet altijd aan een aortadissectie gedacht. Toch moet men bij heftige pijn op de borstkas steeds  een aortadissectie als oorzaak in overweging nemen, omdat de behandeling volledig verschilt.

 

Diagnose

De diagnose wordt tegenwoordig vooral gesteld met een CT-scan (zie foto 5). Een bloedtest (verhoogde D-dimeren) of een Rx thorax met specifieke afwijkingen (calcium teken, pleuravocht of veranderingen in de ligging van trachea en/of bronchi) kunnen indicatief zijn. Ook een MRI van de aorta of een slokdarmechografie zijn geschikte onderzoeken.
 
Foto 5: CT-scan beeld van een aortadissectie, dalend deel (zie pijl voor de flap tussen de twee kanalen)
 
Een aortadissectie wordt na de diagnose onderverdeeld in verschillende types. Dit is van belang voor de behandeling. De classificatie zie je hieronder.
 
 

Zodra de diagnose van een aortadissectie wordt gemaakt, gaat patiënt altijd naar de afdeling intensieve zorgen.

 

Behandeling

We starten met pijnstilling, bloeddrukcontrole en nazicht. Hierbij willen we vooral weten dat er geen bloeding en/of zuurstoftekort is. Daarna wordt pas beslist om de behandeling te starten.

Stijgende deel aorta

Een scheur van het stijgende deel (aorta ascendens) wordt bijna altijd geopereerd en liefst zo snel mogelijk. De meeste patiënten met deze aandoening zonder chirurgische behandeling hebben een grote kans op overlijden binnen de 48 uur. 

Bij deze ingreep wordt het borstbeen geopend (sternotomie) en wordt de aorta ascendens met de scheur vervangen door kunststof terwijl de patiënt aan de hart/long-machine is gekoppeld (Yacoub of David ingreep). Indien de aortaklep ook wordt vervangen spreken we van een Bentall ingreep.

 

Dalende deel aorta

Een scheur van het dalende deel van de aorta (aorta descendens of aorta abdominalis) wordt in acute omstandigheden alleen behandeld indien er zuurstoftekort is, bij bloeding of indien de bloeddruk en/of pijn met medicatie niet onder controle komt. 

Een acute behandeling in het dalende deel wordt meer en meer uitgevoerd via percutane technieken, onder andere  met een endoprothese, en veel minder met een open ingreep (zie foto 7 en 8). De kans op levensbedreigende verwikkelingen is immers kleiner.

Meer en meer wordt een scheur in het dalende deel in subacute omstandigheden (2 weken tot 3 maanden) behandeld door middel van een endoprothese. Het doel is om het valse kanaal zo snel mogelijk uit te schakelen om de natuurlijke evolutie naar een uitzetting van de aorta (aneurysma) te vermijden. De plaatsing van een endoprothese gebeurt in ons ziekenhuis via percutane technieken (niet meer snijden) en onder lokale verdoving (geen narcose). Op die manier kan de patiënt tijdens de behandeling beter gevolgd worden.

 

Foto 7: endoprothese is geplaatst in de slagader van de borstkas om de scheur te bedekken; zicht vanuit de zijkant


Foto 8 +9: de prothese in het ware kanaal; over de tijd zie je dat de prothese groter wordt, het ware kanaal terug zijn normale diameter krijgt en dat het valse kanaal en de totale diameter kleiner worden.

Na de acute periode, al of niet na een operatie, besteden we vooral aandacht aan een goede controle van de bloeddruk. Eénmaal die bereikt is en u fit bent, kan u naar huis. De opnameduur in het ziekenhuis varieert enorm, en is afhankelijk van het type behandeling of hoe gemakkelijk de bloeddruk onder controle kan gebracht worden. Daarom kan een opname voor deze aandoening variëren tussen 2 weken en een aantal maanden.

Opvolging

Eenmaal uit het ziekenhuis wordt een patiënt met een aortadissectie minstens 1x per jaar gezien en levenslang, best in een aortakliniek in een gespecialiseerd ziekenhuis. Tijdens deze controles gaan we na of de bloeddruk goed onder controle is, of de medicatie goed verdragen wordt, en wordt ook de aorta zelf nagekeken via CT-scan of MRI-scan. Ook in de chronische fase nadien wordt meer en meer gewerkt met endovasculaire behandelingen en minder via open heelkundige correcties.

Deze informatie werd laatst aangepast op vrijdag 27 april 2018 - 12:04
Auteur(s): Team