Acute vormen van doorbloedingsstoornissen (beroerte)

Wat is een hersenberoerte?

Een hersenberoerte wordt ook cerebrovasculair accident (CVA) of stroke genoemd. Letterlijk betekent het een ongeval in de bloedvaten van de hersenen. In België krijgen jaarlijks 25.000 mensen een beroerte. Ongeveer 15 % van de patiënten overleeft een beroerte niet. In onze Westerse samenleving is het de derde belangrijkste doodsoorzaak, na het hartinfarct en kanker. Patiënten die overleven houden in de helft van de gevallen blijvende beperkingen over. Beroertes hebben daarom een grote impact op het leven van patiënten en hun familie. 

Welke soorten beroerte bestaan er? 

  • Herseninfarct (vaakst voorkomend)
         - een bloedklontertje blokkeert de bloedtoevoer naar een deel van de hersenen.
         - Daardoor krijgt dat deel geen zuurstof meer en ontstaat er al na een paar minuten onherstelbare schade.
  • TIA (Transcient Ischaemic Attack): is een tijdelijke doorbloedingsstoornis in de hersenen.
         - lijkt op een beroerte
         - gaat snel weer voorbij (meestal binnen een halfuur)
         - voorbode van een echte beroerte  
  • Hersenbloeding: ontstaat als er een bloedvat in de hersenen openbartst.

Wat zijn de symptomen van een beroerte? 

De symptomen zijn zeer verschillend en afhankelijk van de plaats van de beschadiging in de hersenen. Ook de grootte van het gebied waar de bloedtoevoer verstoord is speelt een rol.

  • plotse verlamming van een arm en/of been, aan één kant van het lichaam
  • scheefhangende mond
  • verminderd gezichtsveld of dubbelzicht
  • spraakstoornissen (afasie)
  • coördinatieproblemen of dronkenmansgang
  • stoornissen in denkvermogen
  • slikproblemen en incontinentie 

De symptomen van een beroerte herkennen? FAST-test! 

Met de FAST-test (Face Arm Speech Test) kan u de klachten van een beroerte herkennen. 

FACE (gezicht)
Vraag aan de persoon om te lachen of de tanden te laten zien. Als de mond scheef staat of een mondhoek naar beneden hangt, kan dit duiden op een beroerte. 

ARM (arm) 
Vraag aan de persoon om beide armen op te tillen en voor zich uit te strekken met de binnenzijde van de hand naar boven. Als een arm wegzakt of rondzwalkt, kan dit duiden op een beroerte. Vraag aan de persoon om de ogen te sluiten, dat vermijdt dat men visueel (met de ogen) gaat corrigeren als een arm begint weg te zakken.

SPEECH (spraak) 
vraag aan de persoon of aan omstanders of er verandering in het spreken is opgetreden. Als de persoon onduidelijk begon te spreken of niet meer uit de woorden kon komen, kan dit duiden op een beroerte. Ook kunt u de persoon vragen tot tien te tellen; wanneer hij cijfers herhaalt, verkeerd uitspreekt of bij een bepaald cijfer blijft steken, kan dit het gevolg zijn van een beroerte.

TIME (TIJD) 
Stel vast om hoe laat de klachten bij de persoon begonnen zijn. Dat is belangrijk bij de verdere behandeling. Indien de persoon binnen drie uren behandeld wordt, is de kans op herstel groter. 

Omdat de eerste 4,5 uur cruciaal zijn na een beroerte, is het zeer belangrijk de symptomen op tijd te herkennen en snel te reageren. Ontdek meer informatie op www.herkeneenberoerte.be.

Wat zijn de oorzaken van een beroerte?

De meest voorkomende oorzaken van een beroerte of CVA zijn:

  • problemen in de grote bloedvaten van de hals of de hersenen
  • vernauwingen in de kleine bloedvaten van de hersenen
  • specifieke hartritmestoornissen

Bij zowat 30 % van de patiënten is er geen duidelijke oorzaak te vinden.

Hoe kunt u een beroerte voorkomen? 

  • Laat een te hoge bloeddruk behandelen (hypertensie is voor 30 tot 40 % bepalend voor uw risico op een beroerte).
  • Leef gezond door niet te roken, uw alcoholconsumptie te beperken (niet meer dan 2 à 3 eenheden per dag), uw cholesterolgehalte onder controle te houden, zwaarlijvigheid te vermijden en voldoende te bewegen.

Veruit de belangrijkste risicofactor voor het krijgen van een herseninfarct is de leeftijd. Hoe ouder des te groter de kans op een beroerte. Ook hartritmestoornissen, hartafwijkingen en diabetes doen het risico stijgen. 

Hoe wordt een beroerte (CVA) behandeld?

De eerste 4,5 uur na een beroerte zijn cruciaal. Dan is namelijk een intensieve behandeling met bloedverdunners mogelijk (trombolyse) . De bloedklonters worden opgelost om blijvende schade te beperken.  Na 4,5 uur is die behandeling niet meer mogelijk, omdat er dan een groot risico is op een hersenbloeding in de zone waar het CVA heeft toegeslagen.

Voor met trombolyse wordt gestart, wordt bij de patiënt een CT-scan genomen om een hersenbloeding uit te sluiten. In dat geval zijn bloedverdunners namelijk uit den boze. Daarnaast zijn er nog andere factoren die bepalen of iemand al dan niet in aanmerking komt voor trombolyse, waaronder leeftijd, medicatiegebruik en de omvang van de beroerte.

Bloedsuiker en eventuele koorts moeten nauwkeurig gecontroleerd worden en het is ook uitkijken voor infecties en zwelling van het hersenweefsel, de meest gevreesde complicatie bij een CVA. Daarna komt het er vooral op aan het risico op een tweede CVA te verkleinen met de nodige medicijnen, vaak een combinatie van een bloedverdunner en een cholesterolverlagend middel. Soms is een operatie nodig om een vernauwing van een halsbloedvat te behandelen.

Hoe verloopt de revalidatie?

Sommige patiënten kunnen snel weer naar huis, anderen blijven verschillende weken in het ziekenhuis. Soms gaan ze daarna naar een revalidatiecentrum.

Omdat de gevolgen van een beroerte zeer divers kunnen zijn, is de revalidatie uitgesproken multidisciplinair:

  • Kinesitherapeut en ergotherapeut: voor de motorische revalidatie.
  • Logopedist: voor spraak-, taal- en slikproblemen.
  • Psychologe: hulp bij onder meer cognitieve problemen zoals geheugen- of aandachtsstoornissen.
  • Ergotherapeut: om verzwakte of uitgevallen fysieke en cognitieve functies te herkrijgen of te stimuleren.

Vaak is een gecombineerde therapie nodig. De behandeling wordt gestuurd door de revalidatiearts. De  maatschappelijk werker maakt u en uw familie wegwijs in het aanbod van tegemoetkomingen en voorzieningen. Ze kan u ook begeleiden als de woning moet worden aangepast of zoekt mee naar een oplossing als u niet meer naar huis kunt.

Hoe vroeger de revalidatie start, hoe groter de kans op herstel. De volledige revalidatie na een zwaar CVA kan tot een half jaar of zelfs een jaar duren. Ook daarna is er nog kans op lichte verbetering. Sommige patiënten hebben blijvend kinesitherapie nodig. In welke mate een patiënt zal herstellen, is meestal – in grote lijnen – duidelijk na 2 weken tot een maand.

Deze informatie werd laatst aangepast op woensdag 29 augustus 2018 - 16:08
Auteur(s): Team