Voedingstherapie

Voedingstherapie

Datum: 
23/10/2008

Elk pondje gaat door het mondje. Een cliché, maar er schuilt veel waarheid in. Alle advertenties voor wondermiddeltjes ten spijt, blijft een aanpassing van je voedingsgewoontes de belangrijkste manier om overgewicht te bestrijden. Het diëtistenteam van het UZA opteert voor een realistische aanpak, met de klemtoon op resultaten op lange termijn.

Realistische doelstellingen
Een paar kilootjes afvallen om beter in je bikini te passen is één ding. Maar wat doe je als je tientallen kilo's kwijt wilt?
'We proberen altijd realistische doelstellingen na te streven', zegt UZA-diëtiste Annemie Van de Sompel. 'Een man of vrouw van 1,65 meter die 104 kilo weegt, zal maar moeilijk aan een BMI (gewicht in kg gedeeld door lengte maal lengte in) van 25 raken. Onze eerste doelstelling is dan bijvoorbeeld om dat gewicht beneden de honderd te krijgen, wat psychologisch al heel belangrijk is. Uit studies is trouwens gebleken dat een relatief beperkt gewichtsverlies de gezondheidsrisico's al behoorlijk doet dalen. Wie 10 procent van zijn gewicht verliest, loopt 25 procent minder risico op belangrijke gezondheidsproblemen als diabetes en hart- en vaatziekten.'

Bliksemdieet helpt niet
Patiënten hopen vaak op een snel en spectaculair gewichtsverlies. Maar dat is nu juist geen verstandige manier van vermageren.
'Met bliksemdiëten verlies je voornamelijk water en bereik je zelden reële resultaten. Je vetmassa verminderen gaat nu eenmaal traag. Als mensen een halve kilo per week afvallen, is dat niet slecht. Het resultaat op lange termijn telt', onderstreept Van de Sompel.

Voedingsgewoontes in kaart brengen
Aan het begin van de therapie probeert de diëtiste een nauwkeurig beeld te krijgen van de voedingsgewoontes van de patiënt. Is hij iemand die de hele dag snoept of heeft hij behoefte aan grote porties ? En wat eet hij precies op een gemiddelde dag ? Om dat te achterhalen wordt de patiënt gevraagd om een paar dagen lang een eetdagboekje bij te houden.
Veel mensen hebben een verkeerd beeld van hun eetpatroon. Ze hebben de indruk dat ze vrij gezond eten, maar kopen intussen slaatjes en salami als broodbeleg, serveren regelmatig kant-en-klare diepvriesmaaltijden en eten blokjes kaas bij de televisie. Juist daar zitten veel verborgen vetten in.
'Gezond eten is vooral bewust eten', stipt Van de Sompel aan. 'Daarom hoef je nog geen uren in de keuken te staan. Verse groenten verdienen bijvoorbeeld de voorkeur, maar bij gebrek aan tijd kan je ook voorgesneden rauwkost of diepvriesgroenten kopen.'
De diëtiste peilt ook naar de sociale context en de levensstijl van de patiënt. Heeft hij een gezin of is hij alleenstaand ? Is hij iemand die vier keer per week op restaurant gaat ? Neemt hij af en toe beweging ? Al die dingen zijn belangrijk voor het bepalen van de juiste aanpak.

Op dieet
Afhankelijk van de graad van overgewicht wordt een bepaald dieet voorgesteld. De rode draad is steevast: minder vet, minder suiker en - indien van toepassing - minder alcohol. Een dieet dat vaak wordt voorgeschreven aan patiënten met extreem overgewicht is het PSMF (Protein Sparing Modified Fast)-dieet. Dat bevat maar 600 tot 700 calorieën per dag, en bestaat uit magere eiwitbronnen als mager vlees, vis of kaas, aangevuld met groenten en een heel beperkte hoeveelheid vetstof.
Van de Sompel: 'In tegenstelling tot wat je zou denken, lijden die patiënten na een paar dagen al geen honger meer. Als je een tijdje weinig koolhydraten eet, maakt je lichaam namelijk de stof aceton aan. Die werkt als natuurlijke hongerstiller. Dat neemt niet weg dat het een vrij streng dieet is, dat alleen door de arts kan voorgeschreven worden. Ook tijdens het dieet staat de patiënt onder medisch toezicht en neemt hij vitaminesupplementen in. Is hij eenmaal behoorlijk afgevallen, dan kunnen we het dieet geleidelijk versoepelen.'
Voor patiënten met minder overgewicht, volstaan minder drastische maatregelen. De diëtiste rekent uit hoeveel calorieën de patiënt in normale omstandigheden nodig heeft. Een mogelijke aanpak is een dieet voorschrijven dat 600 calorieën minder bevat.

Tips en voedingsadvies
'Vooral in het begin is de patiënt het best af meteen volledig uitgewerkt dieet', zegt Vande Sompel. 'Maar we geven ook veel algemene tips en voedingsadvies. Elke consultatie werken we rond één specifiek aspect : het belang van vezels, wat te doen als je op restaurant gaat, welk beleg kiezen, de gevaren van fastfood… Verder motiveren we de patiënten om extra beweging in te lassen.'

Blijvende begeleiding
In het begin komt de patiënt meestal om de veertien dagen op consultatie, na verloop van tijd nog om de maand. Is het streefgewicht eenmaal bereikt, dan blijft hij af en toe komen voor verdere begeleiding en ondersteuning.
'Toegegeven, blijvend gewicht verliezen is niet gemakkelijk. We zien regelmatig patiënten hervallen. Maar er zijn er ook veel die de draad nadien weer oppikken', zegt Van de Sompel.

Goed om te weten over eten

  • Schaal- en schelpdieren, zoals mosselen en garnalen, zijn een magere keuze… als je er tenminste geen frietjes bij eet.
  • Gehakt bevat veel vet. Je kan het vervangen door een mengsel dat voor de helft uit gehakt, en voor de helft uit niet-bereide filet américain bestaat.
  • In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, is varkensvlees mager, op voorwaarde dat je het zichtbare vet verwijdert.
  • Ook de aardappel als zogenaamde dikmaker is een mythe. 100 gram gekookte aardappelen bevat 76 calorieën, 100 gram gekookte rijst of pasta respectievelijk 125 en 130 calorieën.
  • Een mager alternatief voor witte saus : meng twee derden halfvolle melk met een derde kookvocht, laat goed doorkoken, bind met maïzena en breng op smaak met peper, zout, muskaatnoot en eventueel tuinkruiden of currypoeder. Zo hoef je geen bloemkool zonder saus te eten.
  • Olijfolie is gezonder dan gewone bakboter, maar bevat evenveel calorieën.
  • Goed om te weten : één eetlepel mayonaise bevat ongeveer 150 calorieën, één eetlepel ketchup 15 calorieën. Pickles en mosterd zijn nog caloriearmer.
  • Geen zin om te koken ? Bedenk dan dat een meeneemgerecht van een Chinees restaurant veel dieetvriendelijker is dan een pizza, pitta of bakje frieten. Kies bijvoorbeeld chop suey met varkensvlees of een groenteschotel met kip.
  • Een compromis is beter dan onrealistische voornemens. Iedereen weet dat een appel minder calorieën bevat dan chips of snoep, maar daar heb je weinig aan als je zin hebt in een zoet of hartig vieruurtje. Kies voor de gulden middenweg, en neem wat popcorn, zoute crackers, een droge koek of een stuk peperkoek.

Blijf op de hoogte van nieuws in het UZA via Twitter @uzanieuws en Facebook