Coronavirus COVID-19

Informatie voor UZA-patiënten en bezoekers | Reserveer hier een afspraak voor een PCR-test
Meer details Meer details

Bewegen: wondermiddel tegen vele ziektes

Bewegen: wondermiddel tegen vele ziektes

Datum: 
06/07/2022

Een gratis medicijn dat ontelbare ziektes voorkomt, verbetert en soms zelfs geneest – zonder bijwerkingen? Het bestaat, en het heet: bewegen, leggen vier UZA-collega’s van de dienst neurologie en de dienst fysische geneeskunde en revalidatie uit.

 

Waarom is bewegen zo belangrijk?

Dr. Guido Vyncke (fysische geneeskunde en revalidatie): ‘Oorspronkelijk zijn we jagers-verzamelaars. We zijn dus voorbestemd om te bewegen. Maar we doen vandaag het omgekeerde, we zitten de hele dag door.’ 

Prof. dr. Gaëtane Stassijns (fysische geneeskunde en revalidatie): ‘Die sedentaire levenswijze werkt ontstekingen in de hand, wat ziektes uitlokt als diabetes, hartaandoeningen, alzheimer, eczeem … Bewegen gaat die ontstekingen tegen. Het helpt bovendien buikvet, een soort “fabriek” van ontstekingsstofjes, onder controle te houden.’

 

Welke effecten heeft bewegen nog meer op ons lichaam?

Gaëtane Stassijns: ‘Het heeft een positief effect op bijna al je lichaamsfuncties. Op je hart en bloedvaten, je ademhaling, je gewrichten, je spieren … Bovendien verlengt het de telemoren – de “beschermkapjes” van je DNA – waardoor het verouderingsproces vertraagt.’

Dr. Tatjana Reynders (neuro­logie): ‘Bij patiënten met MS zorgt bewegen ervoor dat de spieren soepeler blijven, wat krampen en contracturen vermindert.’

 

Heeft bewegen ook een impact op ons brein?

Dr. Barbara Willekens (neurologie): ‘Tijdens het bewegen ontstaan er ook nieuwe connecties in je hersenen, zodat je cognitieve mogelijkheden groter worden. Dat is belangrijk voor ziektes als dementie, Parkinson of MS: je bouwt een stukje reserve op in je hersenen waardoor je brein beter kan omgaan met eventuele schade in de toekomst.’

Guido Vyncke: ‘Als je niet beweegt, wordt je brein “stijf”. Het idee van een gezonde geest in een gezond lichaam is anno 2022 meer dan ooit aan de orde.’

 

Klopt het dat bewegen ook een invloed op je mentale welzijn heeft?

Tatjana Reynders: ‘Zeker. Wie sport, loopt minder kans op sociale isolatie en depressie, en voelt zich emotioneel en mentaal beter.’

Gaëtane Stassijns: ‘Dat positieve effect is niet zomaar iets subjectiefs. Uit onderzoek blijkt dat je hersenen tijdens het sporten niet alleen groeistofjes aanmaken, waardoor je hersenen letterlijk groeien, maar ook neurotransmittors als endorfine en dopamine: de zogenaamde “gelukshormonen”. Vandaag maakt bewegen dan ook deel uit van de behandeling van een depressie. In een aantal gevallen kan je zelfs de medicatie verminderen. Dat moet natuurlijk altijd gebeuren in overleg met de behandelende arts.’

 

Bewegen helpt dus niet alleen ziektes voorkomen, maar ook genezen?

Guido Vyncke: ‘Ja, klopt. Vroeger werd rust gezien als het beste medicijn, vandaag is dat bewegen.’

Gaëtane Stassijns: ‘We merken inderdaad dat mensen met een goede fysieke conditie beter herstellen na een operatie of zware ziekte. Samen met oncoloog prof. dr. Marc Peeters, intussen onze CEO, hebben we enkele jaren geleden een kwarttriatlon georganiseerd voor ex-kanker­patiënten. Het sporten versterkte hun lichamelijke mogelijkheden aanzienlijk.’

 

Bij welke ziektes helpt bewegen eigenlijk allemaal?

Gaëtane Stassijns: ‘Bij echt alle ziektes, van depressie en dementie over rugklachten en artrose tot kanker, diabetes type 2 en gynaecologische klachten als endometriose of onvruchtbaarheid, noem maar op …’

 

Stel: je hebt pijn of je zit in een rolstoel. Is bewegen dan nog altijd aan te raden?

Guido Vyncke: ‘Mensen met pijn hebben vaak bewegingsangst: ze zijn bang dat hun pijn gaat verergeren. Maar bewegen vermindert net de pijn. Als je dat doet op de juiste manier tenminste. Onze rugschool kan pijnpatiënten op beide punten begeleiden: hun bewegingsangst overwinnen en op een juiste manier sporten.’

Tatjana Reynders: ‘Zelfs als je beperkt mobiel bent, heeft bewegen zin, want je vermindert het valrisico. Zit je in een rolstoel, dan is het belangrijk om de kracht die je nog hebt te stimuleren, en om bloed­klonters in je benen te vermijden. Bij bedgebonden patiënten kan bewegen helpen om contracturen, gewrichtsklachten en doorligwonden te beperken.’

 

Hoeveel beweeg je het best?

Gaëtane Stassijns: ‘De WHO schrijft minstens 75 minuten intensief sporten per week voor, of 150 minuten bewegen aan matige intensiteit. Dat mag in stukjes van 10 minuten, dus dat is heel haalbaar. Als je geregeld 10 minuten stapt, kom je al een heel eind.’ 

 

 

Leestips: ‘Je levensstijl als medicijn. Zo word en blijf je gezond’ van Reginald ­Deschepper (Lannoo) en ‘Brainfit. Hoe beweging je hersenen in topconditie houdt’ van Anders Hansen (Centrale Uitgeverij Deltas).

 

‘Wandelen vermindert mijn klachten’ - Ilse Van der Wildt, MS-patiënte

‘Zo’n 13 jaar geleden kreeg ik last van oogontstekingen. Eerst wisten de artsen niet zo goed waar die ­vandaan kwamen, latere onderzoeken toonden MS aan. Mijn rechterarm en linkerbeen functioneren minder goed, wat ook problemen geeft aan mijn schouder en heup.’

‘De ziekte werkt daarnaast in op mijn cognitieve vermogens. Ik verwerk informatie trager dan mijn leeftijdsgenoten, en ik ben snel moe. Dat verschil wordt steeds groter. Om de achteruitgang tegen te gaan, probeer ik naast het innemen van mijn medicatie zo veel mogelijk te bewegen.’

‘Ik doe al mijn boodschappen met de fiets en ga minstens één middag in de week wandelen. Twee keer per week ga ik een uur naar de kinesitherapeute. Na de kine voel ik me mentaal en fysiek stukken beter, en mijn spieren zijn soepeler.’

‘In het begin was ik bang om veel te bewegen. Heel wat mensen drukten mij op het hart goed te rusten. Of ik had rugpijn, en ik was bang dat die zou verergeren. Maar intussen weet ik dat wandelen mijn pijn vermindert. Mijn man en ik gaan zelfs op wandelvakantie. Het langdurige stappen is goed voor alles. Om mijn hoofd leeg te maken, maar ook om mijn fysieke klachten te verzachten.’

 

Blijf op de hoogte van nieuws in het UZA via Twitter @uzanieuws en Facebook