Stamceltransplantatie

Bij een stamceltransplantatie krijgt de patiënt gezonde, goedwerkende stamcellen toegediend. Die cellen zijn in staat om in een ander celtype te veranderen en zo defecte of afwezige cellen in het lichaam te vervangen. Vroeger was daarvoor een beenmergpunctie (beenmergtransplantatie) nodig die meer belastend was voor de donor. Nu gebeurt dat door een bloedtransfusie.

Bij welke ziekten wordt stamceltransplantatie toegepast?

In het UZA wordt de therapie toegepast bij verschillende vormen van kanker, niet-kwaadaardige bloedziekten en stofwisselingsziekten. Alleen bij die kankers die voldoende gevoelig zijn voor chemotherapie, kan stamceltherapie gebruikt worden als ondersteunende behandeling:

Welke soorten stamceltransplantatie bestaan er?

Op basis van de aard van de ziekte en de leeftijd van de patiënt wordt het type transplantatie bepaald:

Autologe transplantatie 

De gebruikte stamcellen komen uit het bloed van de patiënt zelf. Ze worden afgenomen na een reeks chemotherapiekuren,ingevroren en teruggegeven na het toedienen van een chemotherapieschema specifiek voor deze vorm van transplantatie. Het schema dat men krijgt is afhankelijk van het type ziekte waar men aan lijdt. Bij deze vorm van transplantatie is er geen gevaar op afstoting en minder kans op infecties. Het afweersysteem kan dan ook sneller herstellen. De leeftijdsgrens ligt op ongeveer 70 jaar.

Allogene transplantatie

De stamcellen komen van een donor. In dat geval moet het weefseltype van donor en ontvanger zo veel mogelijk overeenstemmen om afstoting te voorkomen. Daarom wordt eerst gezocht bij een broer of zus. De kans op een identiek weefseltype bedraagt dan 1 op 4. Indien er geen familiale donor beschikbaar is, wordt er wereldwijd gezocht naar een niet-verwante kandidaat-donor. Dat lukt bij 70% van de patiënten. De voorafgaande chemotherapie, ook conditionering genoemd, wordt bepaald in functie van leeftijd, ziekte en het type donor.

Hoe worden de stamcellen afgenomen?

Het Centrum voor Celtherapie en Regeneratieve Geneeskunde (CCRG) van het UZA heeft een stamcellenbank. Die worden verkregen via een specifieke procedure waarbij de stamcellen als het ware in het beenmerg worden ‘opgejaagd’ zodat ze in de bloedbaan terechtkomen. Eens deze in voldoende aantal in het bloed verschijnen, volgt de collectie.

Wat gebeurt er voor u een stamceltransplantatie ondergaat?

  • Voor de behandeling krijgt u chemotherapie en/of radiotherapie.
  • Voor de transplantatie zelf zijn nog een aantal onderzoeken nodig:
  1. De werking van nieren, longen, lever en hart wordt uitgebreid onderzocht.
  2. Uw gebit wordt gecontroleerd om de kans op infecties tijdens en na de transplantatie te verkleinen.
  3. Ter voorbereiding van de transplantatie wordt bij u een centrale lijn geplaatst onder locale verdoving zodat alle nodige medicatie, chemotherapie en stamcellen vlot kunnen worden toegediend.

Hoe verloopt de stamceltransplantatie?

  • De stamcellen worden via de bloedbaan aan de patiënt gegeven en vinden daarna zelf hun weg.
  • De dag van de transplantatie wordt dag 'nul' genoemd.
  • Vanaf dag +12 zullen de stamcellen aanleiding geven tot gezonde rijpe bloedcellen.

Wat gebeurt er na de stamceltransplantatie?

In afwachting van het ‘enten van de graft’ is de patiënt kwetsbaar voor infecties. De patiënt verblijft in een isolatiekamer met speciaal filtersysteem tot de bloedwaarden hersteld zijn. Patiënten kunnen in hun kamer gebruik maken van een computer, gratis internet en een videotelefoon zodat de periode in isolatie een stuk draaglijker wordt.

De opnameduur kan variëren van 3 tot 5 weken afhankelijk van het soort transplantatie.

Na een allogene transplantatie moet de patiënt wekelijks op controle komen.

Welke complicaties kunnen er voorkomen bij een stamceltransplantatie?

Ernstige infecties en afstotingsverschijnselen zijn de meest voorkomende problemen na een allogenetransplantatie.

Word stamceldonor

Het Rode Kruis-Vlaanderen is voortdurend op zoek naar stamceldonoren. Omdat de kans op overeenstemming van het weefseltype 1 op 50.000 is, is er een grote nood aan kandidaat-donoren en wordt er wereldwijd samengewerkt.

Als u bereid bent stamcellen af te staan, kunt u zich laten opnemen in het Belgische stamcelregister.

Meer info: www.stamceldonor.be

Deze informatie werd laatst aangepast op woensdag 23 maart 2016 - 17:03
Auteur(s): Team stamceltransplantatie en celtherapie