Medisch aanbod
HematologieRaadpleging - Team - Sanguinfonds - Patiëntenbrochures
KennisDe dienst hematologie van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA) vervult sinds de oprichting van het UZA een centrale rol bij de behandeling van patiënten met bloedziekten. De bloedziekten omvatten aandoeningen zoals leukemie of bloedkanker, lymfoom of lymfeklierkanker, multipel myeloom of ziekte van Kahler, aplastische anemie, bloedingziekten zoals hemofilie en ziekte van von Willebrand, anemie of bloedarmoede, trombocytopenie of tekort aan bloedplaatjes. Sommige van deze aandoeningen zijn ernstig en vereisen een zware behandeling, inclusief een stamceltransplantatie. De stafleden van de dienst hematologie stellen de diagnose van deze aandoeningen en behandelen ze. Om dit te kunnen doen is er een samenwerking met verschillende andere experte eenheden, zoals de Afdeling Hematologie en Hemostase van de Dienst Klinische Biologie van het UZA, de Dienst Medische Genetica van het UZA en het Bloedtransfusiecentrum Antwerpen van het Rode Kruis Vlaanderen.
De stafleden van de dienst hematologie hebben een grondig inzicht in de normale fysiologie en functie van het bloed, alsook in de fysiopathologie van bloedziekten en van ziekten met een weerslag op het bloed. Zij staan in voor de diagnose en behandeling van hematologische aandoeningen. Zij hebben een ervaren kennis van de actuele inzichten betreffende de praktische hematologie, transfusie en stamceltransplantatietechnieken. Zij zijn vertrouwd met de verschillende laboratoriumtechnieken, die worden gebruikt bij de diagnose en opvolging van hematologische aandoeningen. Het diensthoofd (prof. dr. Z. Berneman) en het adjunct-diensthoofd (prof. dr. W. Schroyens) hebben een aanstelling aan de Faculteit Geneeskunde van de Universiteit Antwerpen (UA) en doceren de hematologie aan de studenten geneeskunde. Bovendien, doceert prof. Berneman medische celbiologische begrippen aan de studenten biomedische wetenschappen. De stafleden van de dienst hematologie van het UZA werken samen met nationale professionele verenigingen zoals de Belgian Hematological Society (BHS) en de Belgian Society on Thrombosis and Haemostasis (BSTH), alsook met internationale organisaties zoals de European Organisation for Research and Treatment of Cancer (EORTC), de European Hematology Association (EHA) en de American Society of Hematology (ASH). Prof. Berneman is bestuurslid van de Leukemia Group van de EORTC. De stafleden van de dienst hematologie van het UZA volgen jaarlijks bijscholingen op internationale hematologische congressen en hebben geregelde contacten met gerenommeerde buitenlandse centra. De stafleden van de dienst hematologie van het UZA geven ook regelmatig mededelingen in het kader van internationale congressen, waar zij het resultaat van hun onderzoek en hun ervaring meedelen.
Prof. Berneman is tevens hoofd van het laboratorium voor experimentele hematologie van de Universiteit Antwerpen (UA), die grotendeels gevestigd is binnen de muren van het UZA. In dit laboratorium wordt onderzoek verricht naar het opwekken van afweer gebruikmakend van dendritische cellen die opgeladen worden met boodschapper RNA coderend voor leukemie-geassocieerde of virale eiwitten. Dr. V. Van Tendeloo en Dr. P. Ponsaerts van dit laboratorium ontwikkelden deze methode van niet-virale genoverdracht, waardoor het UZA en de UA op dit gebied een internationale bekendheid hebben verworven. Deze methode wordt nu al in het kader van een klinische trial gebruikt om te proberen de weerstand van acute leukemiepatiënten op te drijven. Het tweede luik van het onderzoek van het Laboratorium voor experimentele hematologie beoogt het opwekken van uitrijping van stamcellen naar bepaalde celtypes, die in de verdere toekomst zouden kunnen gebruikt worden in de regeneratieve geneeskunde. Deze laatste heeft de bedoeling om ziekten te behandelen die gekenmerkt worden door een onherstelbare weefselschade. De bevindingen en ontdekkingen van het laboratorium voor experimentele hematologie worden bekendgemaakt op internationale bijeenkomsten en gepubliceerd in belangrijke internationale wetenschappelijke tijdschriften. De twee hoofdprojecten van het laboratorium voor experimentele hematologie, de immunotherapie en de stamcelbiologie, moeten ook gezien worden in het licht van de strategische beslissing van het UZA om de celtherapie in het algemeen en de stamceltherapie in het bijzonder te ontwikkelen als één van de speerpunten van de toekomst. Om dit mogelijk te maken is binnen het UZA het multidisciplinaire Centrum voor celtherapie en regeneratieve geneeskunde (CCRG) opgericht (zie aparte melding op de UZA website). In het kader van het CCRG, is er al een multidisciplinaire samenwerking tussen de diensten cardiologie en hematologie, waar stamcellen-bevattend beenmerg wordt toegediend aan patiënten met een uitgebreid hartinfarct.
De dienst hematologie van het UZA is intensief betrokken bij onderwijs en opleiding van studenten in de geneeskunde, verpleegkundigen en internisten in opleiding. Deze opleiding wordt gecoördineerd door de UA. De dienst hematologie van het UZA heeft twee opleidingsplaatsen voor internisten, één voor een co-assistent en één voor een medische student.
In het kader van de “Slides Seminars in Hematology” is er maandelijks multidisciplinair overleg met cytologen, histologen, moleculaire biologen en cytogenetici, zowel van binnen het UZA als met collega’s van de omringende ziekenhuizen van de Provincie Antwerpen.
ErvaringDe dienst hematologie houdt zich bezig met alle ziekten van het bloed en de bloedvormende organen, inclusief de bloeding- en stollingsziekten. De medische staf bestaat uit prof. dr. Z. Berneman, prof. dr. W. Schroyens, prof. dr. A. Gadisseur, dr. I. Vrelust en dr. A. Van de Velde. Zij zijn erkende specialisten in de inwendige geneeskunde met een bijzondere bevoegdheid in de klinische hematologie. Hun jarenlange ervaring loopt parallel met de historische ervaring van de dienst hematologie van het UZA. Van bij het begin van het UZA in september 1979, heeft de dienst hematologie een bijzondere aandacht verleend aan de diagnosestelling en behandeling van acute leukemie. In 1983 werd de eerste allogene beenmergtransplantatie in het UZA uitgevoerd; in 1989, de eerste autologe perifeer bloed stamceltransplantatie; in 1995, de eerste allogene perifeer bloedstamceltransplantatie; en in 2000, de eerste haploïdentische stamceltransplantatie. De dienst hematologie van het UZA is geaccrediteerd door de European Group for Blood and Marrow Transplantation (EBMT) zowel voor autologe als voor allogene hematopoiëtische stamceltransplantaties; en als transplantcentrum door het Marrow Donor Program – Belgium.
Op de dienst hematologie van het UZA voeren artsen niet alleen medische behandelingen uit, ze doen ook medisch-wetenschappelijk onderzoek. Het doel van dit onderzoek is het achterhalen van de oorzaken van ziekten en het vinden van betere behandelmethoden. Het klinisch wetenschappelijke onderzoek gebeurt ondermeer in het kader van klinische trials, dikwijls in samenwerking met de European Organisation for Research and Treatment of Cancer (EORTC) of de Belgian Hematological Society (BHS). Hierin worden patiënten die lijden aan bepaalde hematologische kwaadaardigheden volgens protocol behandeld, om te bepalen of er nieuwe behandelingsschema’s betere resultaten kunnen teweeg brengen dan deze behaald met de klassieke behandeling. Datamanagers (mevr. K. Bal en mevr. A. Devos) staan in voor de nauwe opvolging van de patiënten, de anonieme registratie van hun medische gegevens en het contact met de organiserende instanties (bvb. de EORTC). Tevens wordt in samenwerking met de afdeling hematologie en hemostase van de dienst klinische biologie onderzoek georganiseerd naar de ziekte van von Willebrand. In samenwerking met de afdeling microbiologie van de dienst klinische biologie wordt er sinds 1994 een zeer nauwe opvolging uitgevoerd van de antibioticaresistentiepatronen van hematologische patiënten. Deze nauwe samenwerking heeft geleid tot een verandering van het antibioticabeleid bij hematologische patiënten en tot een duidelijke vermindering van de resistentie voor antibiotica. In december 2005 werd een fase I/II klinische studie gestart in samenwerking met het centrum voor celtherapie en regeneratieve geneeskunde om te proberen de weerstand van acute leukemiepatiënten tegen de leukemie zelf te verwekken; deze studie baseert zich op baanbrekende technologie rond niet-virale gentherapie van dendritische cellen (cellen die de afweer in het lichaam helpen orkestreren). Deze studie wordt ook gesteund door de Stichting tegen Kanker en de European Hematology Association.
ZorgDe dienst hematologie van het UZA voert zijn medische activiteiten uit via de raadpleging, de hospitalisatie-afdeling en de daghospitalisatie. De medische stafleden zijn de coördinatoren van de behandeling van de patiënt met een hematologische aandoening. Zij hebben bijzondere aandacht voor en ervaring op het terrein van de ondersteunende behandeling en de psychosociale begeleiding van patiënten met levensbedreigende of terminale ziekte en van hun familie. Behalve op de hospitalisatie-afdeling werken zij ook op de raadpleging. In de avond- en nachturen is er een dienstdoende arts-assistent interne geneeskunde in het ziekenhuis aanwezig die te allen tijde telefonisch kan overleggen met de dienstdoende hematoloog.
Op de hospitalisatie-afdeling (D2) worden hoofdzakelijk patiënten opgenomen die een intensieve behandeling met chemotherapie of een stamceltransplantatie moeten ondergaan. De zorg voor deze patiënten is gericht op handelen en anticiperen bij actuele, maar vaker nog bij potentiële zorgvragen die vaak niet voorspelbaar zijn en soms voor de patiënt levensbedreigende consequenties kunnen hebben. Patiënten worden regelmatig en voor langere perioden opgenomen in het ziekenhuis. Om de continuïteit van zorg te kunnen waarborgen is er een nauw samenwerkingsverband nodig met een multidisciplinair team. Door de steeds groeiende ontwikkelingen op medisch gebied, waarbij nieuwe behandelingsmogelijkheden de kans op genezing en/of de kwaliteit van leven verbeteren, participeert iedereen professioneel actief in overlegsituaties en de verpleegkundige zorg wordt hierop afgestemd.
De hospitalisatie-afdeling beschikt over 11 éénpersoonskamers en 9 tweepersoonskamers, dus in totaal 29 bedden. Actueel worden 8 bedden voorzien voor daghospitalisatie. Alle patiëntenkamers zijn voorzien van filters die de lucht zuiveren van schimmels. De kamers zijn zo ingericht dat de patiënt evenveel comfort geniet als in een gewone kamer. De inrichting van de afdeling is hernieuwd in 2000 en is één van de meest patiënt-vriendelijke en moderne van Europa.
De verpleegkundige staf bestaat uit de hoofdverpleegkundige mevr. Ann De Brabander, 19 “full equivalent” verpleegkundigen, 2 verpleeghulpen en 3 vrijwilligers. Elke verpleegkundige krijgt in haar of zijn dienst een aantal patiënten toegewezen waarvoor hij/zij verantwoordelijk is. Dit betekent dat alle zaken aangaande die patiënten met de desbetreffende verpleegkundige worden afgesproken. In het kader van een zo optimaal op elkaar aansluitende zorgverlening is er een bestaffing van 4 verpleegkundigen in de voormiddag, 3 in de namiddag en 2 ’s nachts. Eén verpleegkundige staat in voor de dagopname.
Van het behandelende team maken verder deel uit:
De maatschappelijke werkster bekijkt of er een oplossing is voor bepaalde problemen die verband houden met de opname en/of de behandeling, meestal problemen ten aanzien van de financiën, het werk of de thuissituatie.
De psychologe kan helpen om eventuele psychologische problemen op te vangen, die zijn ontstaan of zijn toegenomen, als gevolg van de opname en/of de behandeling.
Terug
|